Materiał do nauki
Poziom 1: Symbole Polski - Podstawy
Flaga Polski składa się z dwóch poziomych pasów: białego na górze i czerwonego na dole, w proporcjach 5:8. Kolory nawiązują do barw z herbu Polski - białego orła na czerwonym tle. Biały symbolizuje czystość i dobro, a czerwony - odwagę i krew przelaną za ojczyznę. Flaga została oficjalnie przyjęta w 1919 roku.
Godło Polski to Orzeł Biały - biały orzeł ze złotą koroną, złotym dziobem i złotymi szponami (pazurami) na czerwonym tle. Orzeł Biały jest symbolem Polski od XIII wieku. Biel orła symbolizuje dobro i czystość, a czerwone tło - odwagę. Korona na głowie orła symbolizuje suwerenność państwa polskiego.
Stolica Polski to Warszawa (Warszawa jest stolicą od 1596 roku). Godło Warszawy to Syrenka - kobieta z rybim ogonem, trzymająca miecz i tarczę. Nazwa miasta pochodzi od legendy o rybaku Warsie i syrenie Sawie. Warszawa jest największym miastem Polski i siedzibą Sejmu, Senatu i Prezydenta RP.
Stolicą Polski jest Warszawa - największe miasto i siedziba Sejmu, Senatu i Prezydenta RP.
Oficjalna nazwa to Rzeczpospolita Polska (RP). Również używa się określenia III Rzeczpospolita.
W herbie Warszawy jest Syrenka - kobieta z rybim ogonem, trzymająca miecz i tarczę.
Muzyka polskiego hymnu jest ludowa (narodowa) - nie ma jednego kompozytora.
Nie! Dąbrowski był generałem, a hymn napisał Józef Wybicki. To częsta pułapka na egzaminie.
Na fladze Polski biały pas jest na górze, a czerwony na dole.
Poziom 2: Symbole Polski - Podstawy
"Mazurek Dąbrowskiego" to hymn Polski. Ważne: hymnu NIE napisał Dąbrowski! Słowa napisał Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech dla Legionów Polskich generała Jana Henryka Dąbrowskiego. Muzyka jest ludowa (nie ma jednego kompozytora). Hymn powstał, gdy Polski nie było na mapie - po III rozbiorze (1795).
Pierwsza zwrotka brzmi: "Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy. Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy." Słowa te wyrażają nadzieję i determinację narodu polskiego. "Jeszcze Polska nie zginęła" oznacza, że dopóki żyją Polacy, Polska istnieje - nawet jeśli utraciła państwowość.
Refren hymnu brzmi: "Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem złączym się z narodem." Słowa nawołują generała Dąbrowskiego, by poprowadził Legiony z Włoch do Polski i połączył się z rodakami. To wyraz tęsknoty za ojczyzną i nadziei na wyzwolenie.
Godło Polski to Orzeł Biały na czerwonym tle, ze złotą koroną, złotymi szponami i dziobem, zwrócony w prawo.
Biel na fladze Polski symbolizuje dobro i czystość.
Czerwień na fladze Polski symbolizuje odwagę i waleczność.
Hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego" napisał Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech.
Dzwon Zygmunta znajduje się na Wawelu w Krakowie.
Flaga Polski składa się z dwóch poziomych pasów: białego na górze i czerwonego na dole.
Poziom 3: Symbole Polski - Hymn i Historia Symboli
Utwór Józefa Wybickiego pierwotnie nazwany był "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech" i został napisany w 1797 roku. Muzyka do hymnu jest ludowa - nie ma jednego kompozytora. Ważne: nie należy mylić nazwy hymnu ("Mazurek Dąbrowskiego") z jego pierwszymi słowami ("Jeszcze Polska nie zginęła"). Gen. Dąbrowski nie pisał ani słów, ani muzyki - był generałem!
Gen. Jan Henryk Dąbrowski utworzył Legiony Polskie we Włoszech w 1797 roku, walcząc u boku Francji. Napoleon Bonaparte był symbolem nadziei na odzyskanie niepodległości - Polacy wierzyli, że pokonując Prusy i Rosję, przywróci Polskę. Stefan Czarniecki to bohater potopu szwedzkiego (XVII w.), który walczył z Rosją, Szwecją i Brandenburgią.
Druga zwrotka brzmi: "Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, będziem Polakami. Dał nam przykład Bonaparte, jak zwyciężać mamy." Wisła i Warta to symbole polskich ziem - przekroczenie tych rzek oznacza powrót do ojczyzny. Bonaparte (Napoleon) jest przykładem, jak pokonać wrogów i odzyskać wolność.
Orzeł Biały pojawia się w heraldyce polskiej od XIII wieku (za Przemysła II). W 1944 roku komunistyczne władze usunęły koronę z głowy orła, uznając ją za symbol monarchii. Korona została przywrócona w 1990 roku, po upadku komunizmu, jako symbol odzyskanej suwerenności i powrotu do tradycji demokratycznej.
Polskie tańce ludowe to mazurek, polonez, krakowiak i kujawiak. Mazurek dał nazwę hymnowi.
Hymn napisano w 1797 roku, po III rozbiorze Polski (1795), gdy Polska zniknęła z mapy.
Polskę podzieliły Rosja, Prusy i Austria w trzech rozbiorach (1772, 1793, 1795).
Waluta Polski to polski złoty, który równa się 100 groszy.
Dąbrowski był polskim generałem, który utworzył Polskie Legiony we Włoszech i walczył u boku Napoleona.
Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej (2 maja) ustanowiono w 2004 roku.
Złota korona na godle Polski symbolizuje suwerenność i niepodległość państwa.
Hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego" został napisany we Włoszech w 1797 roku dla Legionów Polskich.
Lech Wałęsa to symbol polskiej walki o wolność i demokrację. Był przywódcą „Solidarności" i laureatem Pokojowej Nagrody Nobla (1983). Lotnisko im. Lecha Wałęsy w Gdańsku weszło do dziesiątki najlepszych lotnisk na świecie.
Szczerbiec to miecz koronacyjny królów polskich — najważniejsza koronna regalia. Według legendy, miecz Bolesława Chrobrego został wyszczerbiony, gdy uderzył nim w Złotą Bramę Kijowa. Szczerbiec jest przechowywany na Wawelu w Krakowie.
Główni patroni Polski to: Św. Wojciech (biskup praski, zginął w 997 r. chrystianizując Prusów), Św. Stanisław Szczepanowski (biskup krakowski, zamordowany przez króla Bolesława Śmiałego) oraz Matka Boska Częstochowska (Królowa Polski). Dodatkowi patroni: Św. Stanisław Kostka i Św. Andrzej Bobola.
Syrenka (Warszawska Syrenka) to herb Warszawy, przedstawiający rusałkę z mieczem w jednej ręce i tarczą w drugiej. Według legendy syrena wynurzyła się z Wisły i tak pokochała to miejsce, że postanowiła je chronić. Rybacy próbowali ją schwytać, ale jej piękny śpiew ich urzekł. Najbardziej znany pomnik Syrenki stoi na Rynku Starego Miasta w Warszawie.
Poziom 4: Symbole Polski - Hymn i Historia Symboli
Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej obchodzony jest 2 maja, dzień po Święcie Pracy (1 maja) i dzień przed rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 Maja. Święto ustanowiono w 2004 roku. Barwy biało-czerwone używane były od wieków, ale oficjalnie zostały przyjęte jako barwy narodowe przez Sejm 1 sierpnia 1919 roku, wkrótce po odzyskaniu niepodległości.
Oprócz zwykłej flagi biało-czerwonej istnieje flaga z godłem - biały orzeł w koronie na białym pasie. Używana jest przez polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, porty morskie, lotniska cywilne oraz statki powietrzne i morskie. Zwykli obywatele używają flagi bez godła.
Do najważniejszych polskich tańców ludowych należą: mazurek (szybki taniec z Mazowsza w rytmie 3/4), polonez (uroczysty taniec paradny), krakowiak (z okolic Krakowa) i kujawiak (z Kujaw). Hymn Polski nosi nazwę "mazurek", bo jest w rytmie tego tańca. Fryderyk Chopin zasłynął na świecie dzięki swoim mazurkom i polonezom.
Mazurek Dąbrowskiego został napisany dla Legionów Polskich we Włoszech pod dowództwem Jana Henryka Dąbrowskiego.
Pierwotna nazwa hymnu Polski to "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech".
Orzeł Biały na godle Polski jest zwrócony w prawo (heraldycznie).
Szpony i dziób Orła Białego na godle Polski są złote.
Według legendy, Lech zobaczył orła białego na dębie i nazwał to miejsce Gnieznem, zakładając tam gród.
Według legendy, Lech zobaczył orła białego na dębie i nazwał gród Gnieznem.
Według legendy, trzej bracia to Lech, Czech i Rus. Lech założył Polskę, Czech - Czechy, a Rus - Ruś.
K+M+B to skrót od łacińskiego "Christus Mansionem Benedicat", co oznacza "Niech Chrystus błogosławi ten dom".
Poziom 5: Symbole Polski - Pełny Hymn i Legendy
Pełny tekst hymnu: 1. "Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy. Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy." 2. "Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, będziem Polakami. Dał nam przykład Bonaparte, jak zwyciężać mamy." 3. "Jak Czarniecki do Poznania po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wrócim się przez morze." 4. "Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany: Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany." Refren: "Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem złączym się z narodem."
Trzecia zwrotka: "Jak Czarniecki do Poznania po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wrócim się przez morze." Odnosi się do powrotu Czarnieckiego z Danii w 1658 roku - walczył ze Szwedami i wrócił przez morze by bronić ojczyzny. Czwarta zwrotka: "Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany: Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany." Ojciec ze łzami mówi córce, by posłuchała - słychać bicie w bębny, bo to nasi idą!
Według legendy, Lech, Czech i Rus to trzej bracia-przodkowie Słowian. Lech, wędrując na północ, zobaczył białego orła siedzącego w gnieździe na tle czerwonego zachodzącego słońca. Uznał to za dobry znak i postanowił tam osiedlić się, zakładając miasto Gniezno (od słowa "gniazdo"). Biały orzeł na czerwonym tle stał się symbolem jego ludu - Polaków.
"Biją w tarabany" oznacza "biją w bębny" - to znak, że polskie wojsko nadchodzi!
Czarniecki walczył w Danii przeciw Szwecji i wrócił przez morze do Polski w 1658 roku.
Basia to córka, do której ojciec mówi zapłakany: "Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany."
Czarniecki walczył podczas potopu szwedzkiego (XVII w.), prowadząc wojnę partyzancką.
Polskę od północy omywa Morze Bałtyckie (Bałtyk). Nad morzem leży m.in. Trójmiasto (Gdańsk, Gdynia, Sopot).
Najdłuższa rzeka w Polsce to Wisła - płynie przez Kraków, Warszawę, Toruń i Gdańsk.
"Obca przemoc" oznacza siłę obcych zaborców - Rosji, Prus i Austrii, którzy podzielili Polskę.
Matka Boska Częstochowska to najważniejszy obraz religijny w Polsce, przechowywany w klasztorze na Jasnej Górze w Częstochowie. Podczas Potopu Szwedzkiego (1655) Jasna Góra broniła się bohatersko. Po tym wydarzeniu Madonna Częstochowska została koronowana jako Królowa i Patronka Polski.
"Rota" to patriotyczny wiersz napisany przez Marię Konopnicką w 1908 roku, z muzyką Feliksa Nowowiejskiego. Zaczyna się słowami "Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród". Jest uważana za nieformalny drugi hymn Polski i wyraz oporu przeciw germanizacji.
Poziom 6: Symbole Polski - Pełny Hymn i Legendy
Według legendy, Wars był rybakiem, a Sawa - syreną (lub rybaczką) żyjącą w Wiśle. Ich miłość dała początek osadzie nad Wisłą, nazwanej Warszawa (Wars + Sawa). Syrena warszawska (Syrenka) to symbol Warszawy - pojawia się w herbie miasta. Syrenka trzyma miecz i tarczę, broniąc miasta. Najsłynniejszy pomnik Syrenki stoi na Rynku Starego Miasta (od 1855 r.).
Według legendy, u podnóża Wawelu żył straszliwy smok, który terroryzował mieszkańców Krakowa, pożerając bydło i ludzi. Żaden rycerz nie mógł go pokonać. Wreszcie sprytny szewczyk Skuba (lub Dratewka) podrzucił smokowi owczą skórę wypełnioną siarką. Smok połknął ją, zaczął pić wodę z Wisły i pękł. Dziś pod Wawelem stoi pomnik smoka, który zieje ogniem co kilka minut.
W 1795 roku Polska zniknęła z mapy Europy po III rozbiorze - jej ziemie podzieliły Rosja, Prusy i Austria. Gen. Dąbrowski z pozwolenia Napoleona stworzył w 1797 roku w Italii polskie legiony, by razem z armią Napoleona odzyskać polskie ziemie. Hymn wyraża nadzieję na powrót do ojczyzny. Sam Napoleon obiecywał Polakom niepodległość.
W okresie PRL (1956-1989) orzeł na godle Polski nie miał korony. Koronę przywrócono po upadku komunizmu.
Mazurek Dąbrowskiego stał się oficjalnym hymnem Polski w 1927 roku.
W 1831 roku Sejm Królestwa Polskiego oficjalnie uznał kolory biały i czerwony za barwy narodowe.
Dzwon Zygmunta na Wawelu został odlany w 1520 roku z fundacji króla Zygmunta I Starego.
Dzwon Zygmunta na Wawelu ufundował król Zygmunt I Stary. Dzwon odlano w 1520 roku.
Legionami Polskimi we Włoszech dowodził generał Jan Henryk Dąbrowski. Hymn napisany przez Wybickiego nosi jego imię.
Według legendy, Lech zobaczył orła białego na dębie i w tym miejscu założył gród, który nazwał Gnieznem (od słowa "gniazdo").
Biało-czerwona szachownica została oficjalnie przyjęta jako znak rozpoznawczy polskich samolotów wojskowych 1 grudnia 1918 roku rozkazem Szefa Sztabu Generalnego. Jest to jeden z najstarszych znaków lotniczych na świecie i symbol polskiego lotnictwa.
Według prastarej legendy trzej bracia – Lech, Czech i Rus – wyruszyli ze swoich ziem w poszukiwaniu nowych siedzib. Czech poszedł na południe i założył Czechy. Rus udał się na wschód i założył Ruś. Lech szedł na północ i pod Gnieznem zobaczył białego orła na tle czerwonego zachodu słońca. Uznał to za znak i osiedlił się tutaj, zakładając Polskę. Biały orzeł na czerwonym tle stał się godłem Polski.
Hymn Polski – „Mazurek Dąbrowskiego" – napisał Józef Wybicki w 1797 roku w Reggio Emilia we Włoszech. Muzyka jest ludowa (nie skomponował jej Dąbrowski!). Dąbrowski był generałem, który stworzył polskie legiony w Italii. Pieśń pierwotnie nazywała się „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech". Oficjalnym hymnem stała się 26 lutego 1927 roku. Wspomina Bonaparte'a, Czarnieckiego i rzeki Wisłę i Wartę.
Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej (nazywany „Czarną Madonną" ze względu na ciemny kolor twarzy) to najcenniejsza ikona w Polsce. Znajduje się w klasztorze paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie. Według legendy obraz namalował św. Łukasz Ewangelista na desce stołu, przy którym modliła się Maryja. W 1655 roku klasztor obronił się przed Szwedami (Potop Szwedzki) – cud przypisano opiece Maryi. W 1656 roku Jan Kazimierz ogłosił Matkę Boską „Królową Korony Polskiej" (Śluby Lwowskie). Co roku Jasną Górę odwiedza ok. 4-5 milionów pielgrzymów.
Poziom 7: Symbole Polski - Rota, Pieśni Patriotyczne i Kontekst Historyczny
"Rota" została napisana przez Marię Konopnicką w 1908 roku jako protest przeciw germanizacji polskich ziem pod zaborem pruskim. Muzykę skomponował Feliks Nowowiejski. Pierwsze słowa: "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród! Nie damy pogrześć mowy. Polski my naród, polski lud, królewski szczep Piastowy." Pieśń ma 4 zwrotki, każda kończy się refrenem: "Tak nam dopomóż Bóg!" Rota jest hymnem polskich harcerzy (skautów).
Pełna "Rota": 1. "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród! Nie damy pogrześć mowy. Polski my naród, polski lud, królewski szczep Piastowy. Nie damy, by nas gnębił wróg!" 2. "Do krwi ostatniej kropli z żył bronić będziemy ducha, aż się rozpadnie w proch i w pył krzyżacka zawierucha. Twierdzą nam będzie każdy próg!" 3. "Nie będzie Niemiec pluł nam w twarz ni dzieci nam germanił, orężny wstanie hufiec nasz, duch będzie nam hetmanił. Pójdziem, gdy zabrzmi złoty róg!" 4. "Nie damy miana Polski zgnieść, nie pójdziem żywo w trumnę. W Ojczyzny imię, na jej cześć podnosi czoła dumne. Odzyska ziemi dziadów wnuk!" Refren: "Tak nam dopomóż Bóg! Tak nam dopomóż Bóg!"
Maria Konopnicka (1842-1910) to polska poetka, nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka i tłumaczka. Napisała wiele nowel i wierszy dla dzieci, m.in. "O krasnoludkach i o sierotce Marysi". Używała pseudonimów: Jan Sawa, Marko, Jan Waręż. Jej najsłynniejsze dzieło patriotyczne to "Rota" (1908) z muzyką Feliksa Nowowiejskiego.
"Rota" ma 4 zwrotki, każda kończy się refrenem: "Tak nam dopomóż Bóg!"
Refren "Roty" to: "Tak nam dopomóż Bóg! Tak nam dopomóż Bóg!"
"Rota" była protestem przeciw germanizacji polskich ziem pod zaborem pruskim.
"Nie damy pogrześć mowy" oznacza: nie pozwolimy, by nasz język (polski) zginął - obrona przed germanizacją.
"Rota" jest hymnem polskich harcerzy (skautów).
Konopnicka napisała m.in. "O krasnoludkach i o sierotce Marysi" - jedną z najpopularniejszych polskich książek dla dzieci.
Stefan Czarniecki (1599–1665) był wybitnym polskim dowódcą wojskowym, który wsławił się w obronie Polski podczas Potopu Szwedzkiego (1655–1660). W hymnie polskim pojawia się zwrotka: „Jak Czarniecki do Poznania, po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wrócim się przez morze". Czarniecki prowadził skuteczną walkę partyzancką przeciw Szwedom i pokonał ich w wielu bitwach.
Polska ma trzech głównych patronów: 1) Św. Wojciech (ok. 956-997) – biskup praski, który wyruszył na misję chrystianizacyjną do pogańskich Prusów i został przez nich zamordowany. Jego grób w Gnieźnie stał się celem pielgrzymek – tam odbyło się spotkanie Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III (Zjazd Gnieźnieński, rok 1000). 2) Św. Stanisław Szczepanowski (ok. 1030-1079) – biskup krakowski, który sprzeciwił się królowi Bolesławowi II Śmiałemu. Król osobiście zabił go podczas mszy w kościele na Skałce w Krakowie. Kanonizowany w 1253 roku. 3) Matka Boska Częstochowska – „Królowa Polski".
„Boże, coś Polskę" (Boże, coś Polskę przez tak liczne wieki otaczał blaskiem potęgi i chwały...) – pieśń patriotyczno-religijna śpiewana podczas ważnych uroczystości kościelnych i państwowych. Powstała w XIX w. i była hymnem patriotycznym w czasie zaborów. „Gaude Mater Polonia" (Raduj się, Matko Polsko) – jedna z najstarszych polskich pieśni (XIII w.), pierwotnie ku czci św. Stanisława. Śpiewana podczas uroczystości akademickich (inauguracje roku) i państwowych. Obie pieśni są uważane za „drugi" i „trzeci" hymn Polski.
Poziom 8: Symbole Polski - Rota, Pieśni Patriotyczne i Kontekst Historyczny
Utwór Józefa Wybickiego przez ponad sto lat był nieformalnym hymnem narodowym, śpiewanym podczas powstań i uroczystości patriotycznych. Oficjalnie stał się hymnem państwowym dopiero 26 lutego 1927 roku, na mocy okólnika prezydenta Ignacego Mościckiego. Polacy walczyli u boku Napoleona z nadzieją na odzyskanie ziem zabranych przez Prusy, Austrię i Rosję. Napoleon utworzył Księstwo Warszawskie (1807-1815).
"Rota" Marii Konopnickiej (1908, muzyka Feliksa Nowowiejskiego) to pieśń patriotyczna przeciw germanizacji. "Boże, coś Polskę" to hymn religijno-patriotyczny śpiewany w kościołach. "Gaude Mater Polonia" (XIII w.) to najstarsza pieśń patriotyczna - łaciński hymn na cześć św. Stanisława, patrona Polski, śpiewany na uroczystościach akademickich (np. na inauguracjach roku akademickiego).
Order Orła Białego, ustanowiony w 1705 roku przez króla Augusta II Mocnego, jest najstarszym i najwyższym polskim odznaczeniem państwowym. Nadawany jest za wybitne zasługi cywilne i wojskowe. Nosi go Prezydent RP z urzędu. Inne ważne ordery to Krzyż Virtuti Militari (za waleczność) i Order Odrodzenia Polski.
Konopnicka używała pseudonimów: Jan Sawa, Marko, Jan Waręż.
"Krzyżacka zawierucha" to nawiązanie do Zakonu Krzyżackiego - symbolu niemieckiej agresji wobec Polski.
"Nie damy pogrześć mowy" - nie pozwolimy, by zginął nasz język polski.
W okresie PRL (1956-1989) usunięto koronę z orła, gdyż władze komunistyczne uznały ją za symbol monarchii i odrzuciły symbolikę suwerenności.
Godło Polski to Orzeł Biały na czerwonym tle ze złotą koroną.
Dzwon Zygmunta został odlany w 1520 roku z fundacji króla Zygmunta I Starego. Znajduje się na Wawelu w Krakowie.
„Rota" to patriotyczna pieśń napisana w 1908 roku przez Marię Konopnicką (słowa) z muzyką Feliksa Nowowiejskiego. Początek: „Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród, nie damy pogrześć mowy". Pieśń była protestem przeciw germanizacji ziem polskich w zaborze pruskim. Była tak popularna, że rozważano ją jako hymn narodowy. Do dziś śpiewana jest na uroczystościach patriotycznych.
Szczerbiec to najważniejsza polska regalia koronacyjna – miecz używany podczas koronacji królów polskich. Nazwa pochodzi od legendy, według której Bolesław Chrobry wyszczerbił miecz, uderzając nim w Złotą Bramę w Kijowie. Miecz był używany od koronacji Władysława Łokietka w 1320 roku. Obecnie przechowywany jest w Skarbcu Koronnym na Wawelu w Krakowie.
Order Orła Białego to najstarsze i najwyższe polskie odznaczenie państwowe. Został ustanowiony 1 listopada 1705 roku przez króla Augusta II Mocnego (Sasa). Po rozbiorach nadawanie orderu zawieszono. Przywrócono go w II Rzeczypospolitej (1921) i ponownie w III RP (1992). Order nadaje Prezydent RP za wybitne zasługi cywilne i wojskowe. Insygnia orderu to: emaliowany krzyż maltański z wizerunkiem Orła Białego na awersie i monogramem RP na rewersie, zawieszony na niebieskiej wstędze.
Szczerbiec (od „szczerba" – wyszczerbienie) to jedyny zachowany element polskich regaliów koronacyjnych. Używany był do koronacji polskich królów od Władysława Łokietka (1320) do Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764). Według legendy miecz wyszczerbił się, gdy Bolesław Chrobry uderzył nim w Złotą Bramę Kijowa w 1018 roku – stąd nazwa. Po rozbiorach Szczerbiec trafił do Rosji, potem do Kanady. W 1959 roku wrócił do Polski i jest przechowywany w Skarbcu Koronnym na Wawelu w Krakowie.
Poziom 9: Symbole Polski - Ekspert: Symbolika, Heraldyka i Analiza
Biały orzeł to prawdopodobnie orzeł-albinos, co w naturze jest niezwykle rzadkie - stąd symbolizuje wyjątkowość i niezwykłość narodu polskiego. Korona na głowie orła symbolizowała różne wartości w różnych epokach: w monarchii - władzę królewską, w republice - suwerenność narodu. Komuniści usunęli koronę (1944) jako "symbol monarchii", a jej przywrócenie (1990) oznaczało powrót do pełnej suwerenności.
Mazurek (mazurka) to polski taniec ludowy w rytmie 3/4, charakteryzujący się żywym tempem i akcentami na słabych częściach taktu. Nazwa pochodzi od Mazowsza - regionu wokół Warszawy. "Mazurek Dąbrowskiego" jest właśnie w tym rytmie, co nadaje mu marszowy, energiczny charakter. Mazurek był popularny w Europie XIX w. - komponowali je m.in. Fryderyk Chopin (ponad 50 mazurków). Polonez - kolejny polski taniec - to uroczysty taniec paradny.
Kolory biało-czerwone wywodzą się z herbu dynastii Piastów - białego orła na czerwonym tle. Według tradycji religijnej, biały symbolizuje Najświętszą Maryję Pannę (czystość, niewinność), a czerwony - krew Chrystusa (poświęcenie, męczeństwo). Ta symbolika łączy patriotyzm z katolicyzmem, co jest charakterystyczne dla polskiej tożsamości. Barwy te zaczęto oficjalnie używać w 1831 roku podczas powstania listopadowego.
Szczegółowa symbolika "Roty": - "Królewski szczep Piastowy" - Polacy jako potomkowie dynastii Piastów - "Nie damy pogrześć mowy" - obrona języka polskiego przed germanizacją - "Krzyżacka zawierucha" - nawiązanie do Zakonu Krzyżackiego, symbolu niemieckiej agresji - "Twierdzą nam będzie każdy próg" - każdy dom to twierdza oporu - "Duch będzie nam hetmanił" - duchem (wiarą) będziemy kierowani - "Złoty róg" - sygnał wezwania do walki za ojczyznę - "Odzyska ziemi dziadów wnuk" - przyszłe pokolenia odzyskają ziemie
Ukraiński hymn "Szcze ne wmerła Ukrajiny" (Jeszcze nie umarła Ukrainy) powstał na wzór polskiego.
"Twierdzą nam będzie każdy próg" oznacza, że każdy dom stanie się fortecą oporu przeciw wrogowi.
"Złoty róg" to sygnał wezwania do walki za ojczyznę - gdy zabrzmi, Polacy ruszą do boju.
"Odzyska ziemi dziadów wnuk" oznacza, że przyszłe pokolenia (wnuki) odzyskają ziemie przodków (dziadów).
Flagi Monako i Indonezji mają odwrotny układ kolorów: czerwony na górze, biały na dole.
W tradycji religijnej biały = Maryja Panna (czystość), czerwony = krew Chrystusa (poświęcenie). 90% Polaków to katolicy.
Poziom 10: Symbole Polski - Ekspert: Symbolika, Heraldyka i Analiza
Stefan Czarniecki (1599-1665) to jeden z największych polskich dowódców wojskowych. Podczas potopu szwedzkiego prowadził wojnę partyzancką przeciw Szwedom. W 1658 roku walczył w Danii przeciw Szwecji i wrócił "przez morze" do Polski, by kontynuować walkę. Jego wytrwałość i determinacja stały się symbolem polskiego uporu. Jest jedyną historyczną postacią oprócz Dąbrowskiego wymienioną z imienia w hymnie.
"Jeszcze Polska nie zginęła" zainspirował wiele hymnów narodowych na świecie. Ukraiński hymn "Szcze ne wmerła Ukrajiny" (Jeszcze nie umarła Ukrainy) powstał na wzór polskiego. Jugosłowiański hymn "Hej, Slaveni" również inspirował się polskim mazurkiem. Nawet izraelski "Hatikwa" (Nadzieja) nawiązuje do podobnego motywu nadziei narodu bez państwa. Polska flaga jest często mylona z flagami Monako i Indonezji (odwrotne kolory).
Orzeł Biały jest obecny na wszystkich polskich monetach (rewers), paszportach, dowodach osobistych, mundurach i budynkach urzędów. Znieważenie godła jest karalne. W Polsce 90% ludności to katolicy, dlatego symbole narodowe łączą patriotyzm z religijnością: biały = Maryja Panna, czerwony = krew Chrystusa. Waluta to złoty (100 groszy). Polska liczy 38 mln mieszkańców, z czego 97% to Polacy.
W 1908 roku polskie ziemie pod zaborem pruskim podlegały silnej germanizacji - "Rota" była protestem i wezwaniem do obrony języka i tożsamości.
Izraelski hymn "Hatikwa" (Nadzieja) nawiązuje do podobnego motywu - nadziei narodu żyjącego bez własnego państwa.
Mazurek Dąbrowskiego został napisany przez Józefa Wybickiego w 1797 roku we Włoszech.
Mazurek Dąbrowskiego został napisany w 1797 roku, a oficjalnym hymnem Polski stał się w 1927 roku — 130 lat później.
Według legendy, Lech zobaczył orła białego siedzącego na dębie, co dało początek symbolowi Polski.
W 1831 roku Sejm Królestwa Polskiego oficjalnie uznał kolory biały i czerwony za barwy narodowe.
Pytania i odpowiedzi (139)
Poziom 1Jakie kolory ma flaga Polski?
Odpowiedź: Biały i czerwony
Flaga Polski składa się z dwóch poziomych pasów: białego na górze i czerwonego na dole.
Poziom 1Który kolor jest na górze flagi Polski?
Odpowiedź: Biały
Na fladze Polski biały pas jest na górze, a czerwony na dole.
Poziom 1Jakie kolory ma flaga Polski?
Odpowiedź: Biały i czerwony
Flaga Polski jest biało-czerwona: biały pas na górze, czerwony na dole.
Poziom 1Do kogo zwraca się refren polskiego hymnu?
Odpowiedź: Do generała Dąbrowskiego
Refren zwraca się do generała Dąbrowskiego: "Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski."
Poziom 1Co symbolizuje biały kolor na polskiej fladze?
Odpowiedź: Czystość i dobro
Biały kolor symbolizuje czystość i dobro.
Poziom 1Jakie proporcje ma polska flaga?
Odpowiedź: 5:8
Polska flaga ma proporcje 5:8 (wysokość do szerokości).
Poziom 1Co symbolizuje czerwony kolor na polskiej fladze?
Odpowiedź: Odwagę i krew przelaną za ojczyznę
Czerwony kolor symbolizuje odwagę i krew przelaną za ojczyznę.
Poziom 1Jak brzmi druga linia pierwszej zwrotki hymnu?
Odpowiedź: Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy
"Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy" - co zabrała obca siła, odzyskamy walcząc.
Poziom 1Jakiego koloru jest orzeł w godle Polski?
Odpowiedź: Biały
Orzeł w godle Polski jest biały (Orzeł Biały) ze złotą koroną, na czerwonym tle.
Poziom 1Co przedstawia godło Polski?
Odpowiedź: Orzeł Biały w koronie na czerwonym tle
Godło Polski to Orzeł Biały w złotej koronie na czerwonym tle.
Poziom 1Jak nazywa się hymn Polski?
Odpowiedź: Mazurek Dąbrowskiego
Hymn Polski to "Mazurek Dąbrowskiego", napisany przez Józefa Wybickiego w 1797 roku.
Poziom 1Kto napisał słowa polskiego hymnu?
Odpowiedź: Józef Wybicki
Józef Wybicki napisał słowa hymnu "Mazurek Dąbrowskiego" w 1797 roku we Włoszech.
Poziom 1Jakie są pierwsze słowa polskiego hymnu?
Odpowiedź: Jeszcze Polska nie zginęła
Pierwsze słowa hymnu to: "Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy."
Poziom 1Który kolor jest na górze polskiej flagi?
Odpowiedź: Biały
Na polskiej fladze biały pas jest na górze, a czerwony na dole.
Poziom 1W którym roku napisano hymn Polski?
Odpowiedź: 1797
Hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego" został napisany w 1797 roku we Włoszech.
Poziom 1Co symbolizuje korona na głowie Orła Białego?
Odpowiedź: Suwerenność państwa
Korona na głowie Orła Białego symbolizuje suwerenność państwa polskiego.
Poziom 1Gdzie napisano hymn Polski?
Odpowiedź: We Włoszech
Hymn został napisany we Włoszech, gdzie stacjonowały Legiony Polskie.
Poziom 1Jaka jest stolica Polski?
Odpowiedź: Warszawa
Stolicą Polski jest Warszawa - największe miasto i siedziba Sejmu, Senatu i Prezydenta RP.
Poziom 1Jaka jest oficjalna nazwa państwa polskiego?
Odpowiedź: Rzeczpospolita Polska
Oficjalna nazwa to Rzeczpospolita Polska (RP). Również używa się określenia III Rzeczpospolita.
Poziom 1Co jest w herbie (godle) Warszawy?
Odpowiedź: Syrenka (syrena z mieczem)
W herbie Warszawy jest Syrenka - kobieta z rybim ogonem, trzymająca miecz i tarczę.
Poziom 1Kto napisał muzykę do polskiego hymnu?
Odpowiedź: Muzyka jest ludowa (brak jednego autora)
Muzyka polskiego hymnu jest ludowa (narodowa) - nie ma jednego kompozytora.
Poziom 1Ile miała Polska stolic w historii?
Odpowiedź: Trzy: Gniezno, Kraków, Warszawa
Polska miała trzy stolice: Gniezno, Kraków i Warszawa.
Poziom 1Czy Dąbrowski napisał hymn Polski?
Odpowiedź: Nie, hymn napisał Józef Wybicki
Nie! Dąbrowski był generałem, a hymn napisał Józef Wybicki. To częsta pułapka na egzaminie.
Poziom 1Z jakich kolorów składa się flaga Polski?
Odpowiedź: Biały i czerwony (biały u góry)
Flaga Polski składa się z dwóch poziomych pasów: białego (u góry) i czerwonego (na dole). Kolory te pochodzą z herbu Królestwa Polskiego.
Poziom 1Kiedy napisano hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego"?
Odpowiedź: 1797
Hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego" został napisany w 1797 roku.
Poziom 1Od kiedy Orzeł Biały jest symbolem Polski?
Odpowiedź: Od czasów Piastów (X wiek)
Orzeł Biały jest symbolem Polski od czasów Piastów (X wiek).
Poziom 2Gdzie znajduje się Dzwon Zygmunta?
Odpowiedź: Na Wawelu w Krakowie
Dzwon Zygmunta znajduje się na Wawelu w Krakowie.
Poziom 2Ile pasów ma flaga Polski?
Odpowiedź: Dwa
Flaga Polski składa się z dwóch poziomych pasów: białego na górze i czerwonego na dole.
Poziom 2Co przedstawia godło Polski?
Odpowiedź: Orzeł biały na czerwonym tle
Godło Polski to Orzeł Biały na czerwonym tle, ze złotą koroną, złotymi szponami i dziobem, zwrócony w prawo.
Poziom 2Jak nazywa się hymn Polski?
Odpowiedź: Mazurek Dąbrowskiego
Hymn Polski to "Mazurek Dąbrowskiego", napisany przez Józefa Wybickiego w 1797 roku.
Poziom 2Co symbolizuje biel na fladze Polski?
Odpowiedź: Dobro i czystość
Biel na fladze Polski symbolizuje dobro i czystość.
Poziom 2Co symbolizuje czerwień na fladze Polski?
Odpowiedź: Odwagę i waleczność
Czerwień na fladze Polski symbolizuje odwagę i waleczność.
Poziom 2Kto napisał hymn Polski?
Odpowiedź: Józef Wybicki
Hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego" napisał Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech.
Poziom 2Kim był gen. Jan Henryk Dąbrowski?
Odpowiedź: Twórca Legionów Polskich we Włoszech
Gen. Dąbrowski utworzył Legiony Polskie we Włoszech w 1797 r., walcząc u boku Francji.
Poziom 2Kto jest wspomniany w drugiej zwrotce hymnu jako przykład do naśladowania?
Odpowiedź: Napoleon Bonaparte
"Dał nam przykład Bonaparte, jak zwyciężać mamy" - Napoleon Bonaparte jako symbol nadziei.
Poziom 2Kiedy usunięto koronę z głowy Orła Białego?
Odpowiedź: W 1944 roku
Koronę usunięto w 1944 roku - komunistyczne władze uznały ją za symbol monarchii.
Poziom 2Kiedy przywrócono koronę na głowie Orła Białego?
Odpowiedź: W 1990 roku
Korona została przywrócona w 1990 roku, po upadku komunizmu w Polsce.
Poziom 2Kiedy obchodzony jest Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej?
Odpowiedź: 2 maja
Dzień Flagi obchodzony jest 2 maja, między Świętem Pracy (1 V) a Konstytucją 3 Maja.
Poziom 2Kim był Stefan Czarniecki wspomniany w hymnie?
Odpowiedź: Bohater potopu szwedzkiego (XVII w.)
Stefan Czarniecki to bohater potopu szwedzkiego (XVII w.), walczył z Rosją, Szwecją i Brandenburgią.
Poziom 2W którym roku flaga polska została oficjalnie przyjęta?
Odpowiedź: 1919
Flaga biało-czerwona została oficjalnie przyjęta przez Sejm 1 sierpnia 1919 roku.
Poziom 2Jakie dwie rzeki wymienione są w drugiej zwrotce hymnu?
Odpowiedź: Wisła i Warta
"Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę" - Wisła i Warta symbolizują polskie ziemie.
Poziom 2Od którego wieku Orzeł Biały jest symbolem Polski?
Odpowiedź: Od XIII wieku
Orzeł Biały pojawia się w heraldyce polskiej od XIII wieku, za panowania Przemysła II.
Poziom 2Kto używa flagi z godłem (z orłem)?
Odpowiedź: Przedstawicielstwa dyplomatyczne i porty
Flaga z godłem używana jest przez przedstawicielstwa dyplomatyczne, porty morskie i lotniska.
Poziom 2Dlaczego hymn polskim został napisany we Włoszech?
Odpowiedź: Tam stacjonowały Legiony Polskie
Hymn napisano we Włoszech, bo tam stacjonowały Legiony Polskie walczące u boku Napoleona.
Poziom 2Który polski władca jako pierwszy użył Orła Białego jako godła?
Odpowiedź: Przemysł II
Przemysł II w 1295 roku jako pierwszy użył Orła Białego jako godła zjednoczonej Polski.
Poziom 2Kiedy przywrócono koronę na godle Polski?
Odpowiedź: 1990 rok
Korona orła została przywrócona w 1990 roku.
Poziom 2Kto napisał "Mazurek Dąbrowskiego"?
Odpowiedź: Józef Wybicki (dla legionistów)
Mazurek Dąbrowskiego został napisany przez legionistów (Józef Wybicki).
Poziom 2Jak zaczyna się hymn Polski?
Odpowiedź: Jeszcze Polska nie zginęła
Hymn zaczyna się od słów "Jeszcze Polska nie zginęła".
Poziom 3Co przedstawia herb Warszawy?
Odpowiedź: Syrenkę – rusałkę z mieczem i tarczą
Herbem Warszawy jest Syrenka – rusałka z mieczem i tarczą.
Poziom 3Co symbolizuje złota korona na godle Polski?
Odpowiedź: Suwerenność i niepodległość
Złota korona na godle Polski symbolizuje suwerenność i niepodległość państwa.
Poziom 3Gdzie napisano hymn Polski?
Odpowiedź: We Włoszech
Hymn Polski "Mazurek Dąbrowskiego" został napisany we Włoszech w 1797 roku dla Legionów Polskich.
Poziom 3Ile zwrotek ma pełny tekst polskiego hymnu?
Odpowiedź: 4 zwrotki
Pełny tekst hymnu ma 4 zwrotki z refrenem "Marsz, marsz, Dąbrowski..."
Poziom 3Co według legendy zobaczył Lech, zakładając Gniezno?
Odpowiedź: Białego orła na tle zachodzącego słońca
Lech zobaczył białego orła w gnieździe na tle czerwonego zachodzącego słońca.
Poziom 3Od czego pochodzi nazwa "Gniezno" według legendy?
Odpowiedź: Od słowa "gniazdo" (gniazdo orła)
Nazwa Gniezno pochodzi od słowa "gniazdo" - gniazda orła, które zobaczył Lech.
Poziom 3Kto to byli Lech, Czech i Rus według legendy?
Odpowiedź: Trzej bracia - przodkowie Słowian
Lech, Czech i Rus to legendarni trzej bracia - przodkowie Słowian: Polaków, Czechów i Rusów.
Poziom 3Jak szewczyk Skuba pokonał Smoka Wawelskiego?
Odpowiedź: Podrzucił owczą skórę wypełnioną siarką
Skuba podrzucił smokowi owczą skórę wypełnioną siarką. Smok połknął ją, pił wodę i pękł.
Poziom 3Co jest symbolem Warszawy?
Odpowiedź: Syrenka - syrena z mieczem i tarczą
Syrenka (syrena z mieczem i tarczą) to oficjalny symbol Warszawy, widniejący w herbie miasta.
Poziom 3Kim byli Wars i Sawa?
Odpowiedź: Rybak i syrena - legendarni założyciele Warszawy
Wars był rybakiem, a Sawa syreną (lub rybaczką). Ich miłość dała początek osadzie Warszawa.
Poziom 3O kim mówi trzecia zwrotka hymnu?
Odpowiedź: O Stefanie Czarnieckim
Trzecia zwrotka mówi o Stefanie Czarnieckim, który wrócił "przez morze" z Danii do Polski.
Poziom 3Gdzie stoi pomnik Smoka Wawelskiego?
Odpowiedź: U podnóża Wawelu w Krakowie
Pomnik Smoka Wawelskiego stoi u podnóża Wawelu w Krakowie i zieje prawdziwym ogniem.
Poziom 3Gdzie stoi najsłynniejszy pomnik Syrenki Warszawskiej?
Odpowiedź: Na Rynku Starego Miasta w Warszawie
Najsłynniejszy pomnik Syrenki stoi na Rynku Starego Miasta w Warszawie od 1855 roku.
Poziom 3Co trzyma Syrenka Warszawska w rękach?
Odpowiedź: Miecz i tarczę
Syrenka trzyma miecz w jednej ręce i tarczę w drugiej, gotowa bronić miasta.
Poziom 3Jak brzmi czwarta zwrotka hymnu?
Odpowiedź: Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany...
"Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany: Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany."
Poziom 3Jak nazywa się miecz koronacyjny królów polskich?
Odpowiedź: Szczerbiec
Szczerbiec to miecz koronacyjny królów polskich, przechowywany na Wawelu.
Poziom 3Kto jest głównym patronem Polski?
Odpowiedź: Św. Wojciech
Głównymi patronami Polski są Św. Wojciech i Św. Stanisław Szczepanowski.
Poziom 3Jaka jest waluta Polski?
Odpowiedź: Polski złoty (= 100 groszy)
Waluta Polski to polski złoty, który równa się 100 groszy.
Poziom 3Kim był Jan Henryk Dąbrowski, którego imię nosi hymn?
Odpowiedź: Generałem, twórcą Legionów Polskich we Włoszech
Dąbrowski był polskim generałem, który utworzył Polskie Legiony we Włoszech i walczył u boku Napoleona.
Poziom 3W którym roku ustanowiono Dzień Flagi RP?
Odpowiedź: 2004
Dzień Flagi Rzeczypospolitej Polskiej (2 maja) ustanowiono w 2004 roku.
Poziom 3Jakie polskie tańce ludowe znasz? Który z nich dał nazwę hymnowi?
Odpowiedź: Mazurek (dał nazwę hymnowi)
Polskie tańce ludowe to mazurek, polonez, krakowiak i kujawiak. Mazurek dał nazwę hymnowi.
Poziom 3Po jakim wydarzeniu historycznym napisano hymn Polski?
Odpowiedź: Po III rozbiorze Polski (1795)
Hymn napisano w 1797 roku, po III rozbiorze Polski (1795), gdy Polska zniknęła z mapy.
Poziom 3Które trzy mocarstwa podzieliły Polskę w rozbiorach?
Odpowiedź: Rosja, Prusy i Austria
Polskę podzieliły Rosja, Prusy i Austria w trzech rozbiorach (1772, 1793, 1795).
Poziom 4Dla kogo napisano Mazurka Dąbrowskiego?
Odpowiedź: Dla Legionów Polskich we Włoszech
Mazurek Dąbrowskiego został napisany dla Legionów Polskich we Włoszech pod dowództwem Jana Henryka Dąbrowskiego.
Poziom 4Jaka była pierwotna nazwa hymnu Polski?
Odpowiedź: Pieśń Legionów Polskich we Włoszech
Pierwotna nazwa hymnu Polski to "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech".
Poziom 4W którą stronę jest zwrócony Orzeł Biały na godle Polski?
Odpowiedź: W prawo
Orzeł Biały na godle Polski jest zwrócony w prawo (heraldycznie).
Poziom 4Jakiego koloru są szpony i dziób Orła Białego na godle?
Odpowiedź: Złote
Szpony i dziób Orła Białego na godle Polski są złote.
Poziom 4Według legendy, kto zobaczył orła białego na dębie?
Odpowiedź: Lech
Według legendy, Lech zobaczył orła białego na dębie i nazwał to miejsce Gnieznem, zakładając tam gród.
Poziom 4Jak nazywał się gród, który według legendy założył Lech?
Odpowiedź: Gniezno
Według legendy, Lech zobaczył orła białego na dębie i nazwał gród Gnieznem.
Poziom 4Kim byli trzej bracia z legendy o powstaniu Polski?
Odpowiedź: Lech, Czech i Rus
Według legendy, trzej bracia to Lech, Czech i Rus. Lech założył Polskę, Czech - Czechy, a Rus - Ruś.
Poziom 4Co oznacza skrót K+M+B pisany na drzwiach?
Odpowiedź: Christus Mansionem Benedicat
K+M+B to skrót od łacińskiego "Christus Mansionem Benedicat", co oznacza "Niech Chrystus błogosławi ten dom".
Poziom 4W którym roku "Mazurek Dąbrowskiego" oficjalnie stał się hymnem państwowym?
Odpowiedź: 1927
"Mazurek Dąbrowskiego" oficjalnie stał się hymnem państwowym 26 lutego 1927 roku.
Poziom 4Jak brzmi pierwszy wers "Roty" Marii Konopnickiej?
Odpowiedź: Nie rzucim ziemi skąd nasz ród
"Nie rzucim ziemi skąd nasz ród" - to patriotyczna pieśń przeciw germanizacji.
Poziom 4Jaka jest pierwotna nazwa polskiego hymnu?
Odpowiedź: Pieśń Legionów Polskich we Włoszech
Pierwotna nazwa to "Pieśń Legionów Polskich we Włoszech".
Poziom 4Co to jest "Gaude Mater Polonia"?
Odpowiedź: Najstarsza polska pieśń patriotyczna z XIII w.
"Gaude Mater Polonia" (XIII w.) to najstarsza polska pieśń patriotyczna - łaciński hymn na cześć św. Stanisława.
Poziom 4Co Napoleon stworzył dla Polaków w 1807 roku?
Odpowiedź: Księstwo Warszawskie
Napoleon utworzył Księstwo Warszawskie (1807-1815), dając Polakom namiastkę państwowości po rozbiorach.
Poziom 4Jak nazywa się najwyższe polskie odznaczenie państwowe?
Odpowiedź: Order Orła Białego
Order Orła Białego, ustanowiony w 1705 roku, jest najstarszym i najwyższym polskim odznaczeniem.
Poziom 4Kto napisał muzykę do "Roty"?
Odpowiedź: Feliks Nowowiejski
Muzykę do "Roty" napisał Feliks Nowowiejski w 1908 roku.
Poziom 4W którym roku ustanowiono Order Orła Białego?
Odpowiedź: 1705
Order Orła Białego ustanowiony został w 1705 roku przez króla Augusta II Mocnego.
Poziom 5Dlaczego orzeł w godle Polski jest biały (z heraldycznego punktu widzenia)?
Odpowiedź: To orzeł-albinos - rzadkość = wyjątkowość narodu
Biały orzeł to prawdopodobnie orzeł-albinos - rzadkość w naturze symbolizuje wyjątkowość narodu.
Poziom 5Co to jest mazurek jako gatunek muzyczny?
Odpowiedź: Polski taniec ludowy w rytmie 3/4
Mazurek to polski taniec ludowy w rytmie 3/4, z żywym tempem i akcentami na słabych częściach taktu.
Poziom 5Dlaczego Stefan Czarniecki wrócił "przez morze" i co to symbolizuje?
Odpowiedź: Wrócił z Danii - symbol uporu i walki do końca
Czarniecki walczył w Danii przeciw Szwecji i wrócił przez morze do Polski. Symbolizuje upór i walkę do końca.
Poziom 5Co symbolizuje biały kolor w polskiej tradycji religijnej?
Odpowiedź: Najświętszą Maryję Pannę (czystość)
Według tradycji religijnej biały symbolizuje Najświętszą Maryję Pannę (czystość, niewinność).
Poziom 5Co symbolizuje czerwony kolor w polskiej tradycji religijnej?
Odpowiedź: Krew Chrystusa (poświęcenie, męczeństwo)
Według tradycji religijnej czerwony symbolizuje krew Chrystusa (poświęcenie, męczeństwo).
Poziom 5Z jakiej dynastii pochodzą kolory biały i czerwony w heraldyce polskiej?
Odpowiedź: Piastów
Kolory biało-czerwone wywodzą się z herbu dynastii Piastów - białego orła na czerwonym tle.
Poziom 5W którym roku Sejm oficjalnie uznał biały i czerwony za barwy narodowe?
Odpowiedź: 1831 (powstanie listopadowe)
Podczas powstania listopadowego w 1831 roku Sejm oficjalnie uznał biały i czerwony za barwy narodowe.
Poziom 5Ile mazurków skomponował Fryderyk Chopin?
Odpowiedź: Ponad 50
Chopin skomponował ponad 50 mazurków, czyniąc ten polski taniec znanym na całym świecie.
Poziom 5Kto napisał patriotyczny wiersz "Rota"?
Odpowiedź: Maria Konopnicka
"Rota" to patriotyczny wiersz Marii Konopnickiej (1908), uważany za nieformalny drugi hymn Polski.
Poziom 5Co oznacza "biją w tarabany" w czwartej zwrotce hymnu?
Odpowiedź: Biją w bębny (wojsko nadchodzi)
"Biją w tarabany" oznacza "biją w bębny" - to znak, że polskie wojsko nadchodzi!
Poziom 5Skąd Czarniecki wrócił "przez morze" według hymnu?
Odpowiedź: Z Danii
Czarniecki walczył w Danii przeciw Szwecji i wrócił przez morze do Polski w 1658 roku.
Poziom 5Kim jest "Basia" w czwartej zwrotce hymnu?
Odpowiedź: Córka, do której mówi ojciec
Basia to córka, do której ojciec mówi zapłakany: "Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany."
Poziom 5Podczas jakiej wojny walczył Czarniecki, o którym mowa w hymnie?
Odpowiedź: Potopu szwedzkiego (XVII w.)
Czarniecki walczył podczas potopu szwedzkiego (XVII w.), prowadząc wojnę partyzancką.
Poziom 5Jakie morze omywa Polskę od północy?
Odpowiedź: Morze Bałtyckie (Bałtyk)
Polskę od północy omywa Morze Bałtyckie (Bałtyk). Nad morzem leży m.in. Trójmiasto (Gdańsk, Gdynia, Sopot).
Poziom 5Jaka jest najdłuższa rzeka w Polsce?
Odpowiedź: Wisła
Najdłuższa rzeka w Polsce to Wisła - płynie przez Kraków, Warszawę, Toruń i Gdańsk.
Poziom 5Co oznacza "obca przemoc" w pierwszej zwrotce hymnu?
Odpowiedź: Siłę obcych zaborców (Rosji, Prus, Austrii)
"Obca przemoc" oznacza siłę obcych zaborców - Rosji, Prus i Austrii, którzy podzielili Polskę.
Poziom 6Jak nazywa się klasztor w Częstochowie, w którym znajduje się obraz Czarnej Madonny?
Odpowiedź: Jasna Góra
Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej (Czarnej Madonny) znajduje się w klasztorze paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie.
Poziom 6Kto napisał słowa hymnu polskiego „Mazurek Dąbrowskiego"?
Odpowiedź: Józef Wybicki
Słowa hymnu napisał Józef Wybicki w 1797 roku we Włoszech.
Poziom 6W jakim okresie orzeł na godle Polski nie miał korony?
Odpowiedź: W latach 1956-1989 (PRL)
W okresie PRL (1956-1989) orzeł na godle Polski nie miał korony. Koronę przywrócono po upadku komunizmu.
Poziom 6Kiedy Mazurek Dąbrowskiego stał się oficjalnym hymnem Polski?
Odpowiedź: W 1927 roku
Mazurek Dąbrowskiego stał się oficjalnym hymnem Polski w 1927 roku.
Poziom 6Kiedy Sejm Królestwa Polskiego uznał biały i czerwony za barwy narodowe?
Odpowiedź: W 1831 roku
W 1831 roku Sejm Królestwa Polskiego oficjalnie uznał kolory biały i czerwony za barwy narodowe.
Poziom 6Kiedy odlano Dzwon Zygmunta na Wawelu?
Odpowiedź: W 1520 roku
Dzwon Zygmunta na Wawelu został odlany w 1520 roku z fundacji króla Zygmunta I Starego.
Poziom 6Kto ufundował Dzwon Zygmunta na Wawelu?
Odpowiedź: Zygmunt I Stary
Dzwon Zygmunta na Wawelu ufundował król Zygmunt I Stary. Dzwon odlano w 1520 roku.
Poziom 6Kto dowodził Legionami Polskimi we Włoszech, dla których napisano hymn?
Odpowiedź: Jan Henryk Dąbrowski
Legionami Polskimi we Włoszech dowodził generał Jan Henryk Dąbrowski. Hymn napisany przez Wybickiego nosi jego imię.
Poziom 6Co łączy legendę o Lechu z Gnieznem?
Odpowiedź: Lech zobaczył tam orła i założył gród
Według legendy, Lech zobaczył orła białego na dębie i w tym miejscu założył gród, który nazwał Gnieznem (od słowa "gniazdo").
Poziom 7Który polski święty zginął podczas ewangelizacji Prusów w 997 roku?
Odpowiedź: Św. Wojciech
Św. Wojciech (Adalbert), biskup praski, wyruszył na misję chrystianizacyjną do pogańskich Prusów i został zamordowany w 997 roku. Jego grób w Gnieźnie stał się celem pielgrzymek.
Poziom 7Ile zwrotek ma "Rota" Marii Konopnickiej?
Odpowiedź: 4 zwrotki
"Rota" ma 4 zwrotki, każda kończy się refrenem: "Tak nam dopomóż Bóg!"
Poziom 7Jaki jest refren (powtarzający się fragment) "Roty"?
Odpowiedź: Tak nam dopomóż Bóg!
Refren "Roty" to: "Tak nam dopomóż Bóg! Tak nam dopomóż Bóg!"
Poziom 7Przeciw czemu protestowała "Rota" Konopnickiej?
Odpowiedź: Przeciw germanizacji polskich ziem
"Rota" była protestem przeciw germanizacji polskich ziem pod zaborem pruskim.
Poziom 7Co oznacza "Nie damy pogrześć mowy" w "Rocie"?
Odpowiedź: Nie pozwolimy, by nasz język zginął
"Nie damy pogrześć mowy" oznacza: nie pozwolimy, by nasz język (polski) zginął - obrona przed germanizacją.
Poziom 7"Rota" jest hymnem jakiej polskiej organizacji?
Odpowiedź: Polskich harcerzy (skautów)
"Rota" jest hymnem polskich harcerzy (skautów).
Poziom 7Jakie książki dla dzieci napisała Maria Konopnicka?
Odpowiedź: "O krasnoludkach i o sierotce Marysi"
Konopnicka napisała m.in. "O krasnoludkach i o sierotce Marysi" - jedną z najpopularniejszych polskich książek dla dzieci.
Poziom 8Jak nazywa się najwyższe polskie odznaczenie państwowe, ustanowione w 1705 roku?
Odpowiedź: Order Orła Białego
Order Orła Białego to najstarsze i najwyższe polskie odznaczenie państwowe, ustanowione przez króla Augusta II Mocnego w 1705 roku.
Poziom 8Co to jest Szczerbiec?
Odpowiedź: Koronacyjny miecz królów polskich
Szczerbiec to koronacyjny miecz królów polskich, przechowywany na Wawelu.
Poziom 8Dlaczego w okresie PRL orzeł na godle nie miał korony?
Odpowiedź: Władze komunistyczne usunęły ją jako symbol monarchii
W okresie PRL (1956-1989) usunięto koronę z orła, gdyż władze komunistyczne uznały ją za symbol monarchii i odrzuciły symbolikę suwerenności.
Poziom 8Jakie tło ma godło Polski?
Odpowiedź: Czerwone
Godło Polski to Orzeł Biały na czerwonym tle ze złotą koroną.
Poziom 8W jakim roku odlano Dzwon Zygmunta i kto go ufundował?
Odpowiedź: 1520, Zygmunt I Stary
Dzwon Zygmunta został odlany w 1520 roku z fundacji króla Zygmunta I Starego. Znajduje się na Wawelu w Krakowie.
Poziom 8Jakich pseudonimów literackich używała Maria Konopnicka?
Odpowiedź: Jan Sawa, Marko, Jan Waręż
Konopnicka używała pseudonimów: Jan Sawa, Marko, Jan Waręż.
Poziom 8Co oznacza "krzyżacka zawierucha" w drugiej zwrotce "Roty"?
Odpowiedź: Nawiązanie do Zakonu Krzyżackiego (niemiecka agresja)
"Krzyżacka zawierucha" to nawiązanie do Zakonu Krzyżackiego - symbolu niemieckiej agresji wobec Polski.
Poziom 8Jak brzmi druga linia pierwszej zwrotki "Roty"?
Odpowiedź: Nie damy pogrześć mowy
"Nie damy pogrześć mowy" - nie pozwolimy, by zginął nasz język polski.
Poziom 9Który hymn narodowy powstał na wzór polskiego "Jeszcze Polska nie zginęła"?
Odpowiedź: Ukraiński "Szcze ne wmerła Ukrajiny"
Ukraiński hymn "Szcze ne wmerła Ukrajiny" (Jeszcze nie umarła Ukrainy) powstał na wzór polskiego.
Poziom 9Co oznacza "Twierdzą nam będzie każdy próg" w "Rocie"?
Odpowiedź: Każdy dom będzie twierdzą (fortecą oporu)
"Twierdzą nam będzie każdy próg" oznacza, że każdy dom stanie się fortecą oporu przeciw wrogowi.
Poziom 9Co oznacza "złoty róg" w trzeciej zwrotce "Roty"?
Odpowiedź: Sygnał wezwania do walki za ojczyznę
"Złoty róg" to sygnał wezwania do walki za ojczyznę - gdy zabrzmi, Polacy ruszą do boju.
Poziom 9Co oznacza "Odzyska ziemi dziadów wnuk" w ostatniej zwrotce "Roty"?
Odpowiedź: Przyszłe pokolenia odzyskają ziemie przodków
"Odzyska ziemi dziadów wnuk" oznacza, że przyszłe pokolenia (wnuki) odzyskają ziemie przodków (dziadów).
Poziom 9Flaga jakich krajów jest podobna do polskiej, ale z odwrotnymi kolorami?
Odpowiedź: Monako i Indonezji
Flagi Monako i Indonezji mają odwrotny układ kolorów: czerwony na górze, biały na dole.
Poziom 9Co łączy polski patriotyzm z religijnością w symbolice barw narodowych?
Odpowiedź: Biały = Maryja Panna, czerwony = krew Chrystusa
W tradycji religijnej biały = Maryja Panna (czystość), czerwony = krew Chrystusa (poświęcenie). 90% Polaków to katolicy.
Poziom 10W którym roku Mazurek Dąbrowskiego został napisany?
Odpowiedź: 1797
Mazurek Dąbrowskiego został napisany przez Józefa Wybickiego w 1797 roku we Włoszech.
Poziom 10W którym roku Mazurek Dąbrowskiego stał się oficjalnym hymnem, a w którym został napisany?
Odpowiedź: Napisany w 1797, oficjalny od 1927
Mazurek Dąbrowskiego został napisany w 1797 roku, a oficjalnym hymnem Polski stał się w 1927 roku — 130 lat później.
Poziom 10Na jakim drzewie Lech zobaczył orła białego według legendy?
Odpowiedź: Na dębie
Według legendy, Lech zobaczył orła białego siedzącego na dębie, co dało początek symbolowi Polski.
Poziom 10W którym roku Sejm oficjalnie uznał biały i czerwony za barwy narodowe Polski?
Odpowiedź: 1831
W 1831 roku Sejm Królestwa Polskiego oficjalnie uznał kolory biały i czerwony za barwy narodowe.
Poziom 10Dlaczego "Rota" była tak ważna w momencie jej powstania (1908)?
Odpowiedź: Była protestem przeciw germanizacji pod zaborem pruskim
W 1908 roku polskie ziemie pod zaborem pruskim podlegały silnej germanizacji - "Rota" była protestem i wezwaniem do obrony języka i tożsamości.
Poziom 10Jaki izraelski hymn nawiązuje do motywu nadziei narodu bez państwa, podobnie jak hymn Polski?
Odpowiedź: Hatikwa (Nadzieja)
Izraelski hymn "Hatikwa" (Nadzieja) nawiązuje do podobnego motywu - nadziei narodu żyjącego bez własnego państwa.
Sprawdź się w trenerze
Rozwiązuj testy, śledź postępy i przygotuj się do rozmowy z konsulem krok po kroku.
Rozpocznij naukę za darmo