Hymn Polski „Mazurek Dąbrowskiego”: tekst i historia

Pełny tekst hymnu

Oficjalny tekst pochodzi z załącznika do ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej.

Refren śpiewa się po każdej zwrotce. Na uroczystościach państwowych wykonuje się wszystkie cztery zwrotki; podczas zawodów sportowych i wizyt zagranicznych można tylko pierwszą zwrotkę z refrenem.

Historia powstania

• Po III rozbiorze w 1795 roku Rzeczpospolita zniknęła z mapy. Wielu polskich żołnierzy wyjechało do Francji i Włoch.
• 9 stycznia 1797 roku generał Jan Henryk Dąbrowski podpisał układ o utworzeniu Legionów Polskich we Włoszech, walczących u boku Napoleona Bonapartego w nadziei na odzyskanie niepodległości.
• W lipcu 1797 roku w Reggio nell’Emilia poeta i polityk Józef Wybicki (1747–1828) napisał dla legionistów pieśń nazwaną „Pieśnią Legionów Polskich we Włoszech”. Dokładna data napisania i pierwszego wykonania nie jest znana.
• Melodia to ludowy mazurek o nieznanym autorze. Dawniej przypisywano ją Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu, ale materiały archiwalne tego nie potwierdziły.
• Pieśń szybko zdobyła popularność: na początku 1798 roku znano ją we wszystkich zaborach. Tekst wydrukowano po raz pierwszy w lutym 1799 roku w Mantui. 3 listopada 1806 roku śpiewano ją podczas wjazdu Dąbrowskiego i Wybickiego do Poznania.
• Śpiewano ją w powstaniu listopadowym (1830) i styczniowym (1863), na emigracji i w obu wojnach światowych. Na jej wzór powstały pieśni innych narodów, m.in. początek hymnu Ukrainy „Ще не вмерла України”.
• 26 lutego 1927 roku „Mazurek Dąbrowskiego” został oficjalnie hymnem państwowym. Dziś stanowi o tym Konstytucja z 1997 roku (art. 28 ust. 3): „Hymnem Rzeczypospolitej Polskiej jest Mazurek Dąbrowskiego”.

O czym mówi hymn

• Zwrotka 1 – o rozbiorach: państwa nie ma, ale naród żyje i odbierze szablą to, co zabrała „obca przemoc”.
• Refren zwraca się do generała Dąbrowskiego: legiony przyjdą „z ziemi włoskiej do Polski” i złączą się z narodem.
• Zwrotka 2 – Wisła i Warta, polskie rzeki; Bonaparte jako przykład, jak zwyciężać.
• Zwrotka 3 – hetman Stefan Czarniecki, bohater potopu szwedzkiego w XVII wieku; „przez morze” przeprawił się, walcząc ze Szwedami w Danii, na wyspę Als.
• Zwrotka 4 – ojciec mówi do córki Basi, że słychać bębny: nadchodzi polskie wojsko.
• W rękopisie Wybickiego było sześć zwrotek. Do hymnu weszły cztery, a druga i trzecia mają w rękopisie odwrotną kolejność.

Jak zachować się podczas hymnu

• Hymnu słucha się na stojąco, w powadze i ciszy – nie prowadzi się rozmów.
• Mężczyźni zdejmują nakrycie głowy; osoby w mundurach salutują.
• Stoi się przodem do wykonawców, a gdy jednocześnie podnoszona jest flaga – przodem do flagi.
• Nie wolno wykonywać hymnu ze zmienioną melodią lub tekstem.

Częste błędy

• Śpiewanie „póki my żyjemy”. W oficjalnym tekście jest „kiedy my żyjemy”.
• Przekonanie, że hymn napisał Dąbrowski. Słowa napisał Józef Wybicki, a Dąbrowski to dowódca legionów, do którego zwraca się refren.
• Nazywanie hymnu „Jeszcze Polska nie zginęła”. To pierwsze słowa – tytuł brzmi „Mazurek Dąbrowskiego”.

Pytania o hymn na rozmowie (13)

Takie pytania mogą paść na rozmowie o Kartę Polaka.

Sprawdź się w bezpłatnym teście

Więcej pytań o flagę, godło i hymn – w dziale „Symbole narodowe”.

Częste pytania

Jak nazywa się hymn Polski?

„Mazurek Dąbrowskiego”. Zaczyna się od słów „Jeszcze Polska nie zginęła”.

Kto napisał hymn Polski?

Słowa napisał Józef Wybicki w lipcu 1797 roku w Reggio nell’Emilia we Włoszech. Melodia to ludowy mazurek o nieznanym autorze.

Ile zwrotek ma hymn Polski?

Cztery zwrotki i refren. W rękopisie Wybickiego było sześć zwrotek.

Od kiedy „Mazurek Dąbrowskiego” jest hymnem Polski?

Od 26 lutego 1927 roku. Dziś stanowi o tym art. 28 Konstytucji RP.

Kim był Dąbrowski z hymnu?

Generał Jan Henryk Dąbrowski, twórca Legionów Polskich we Włoszech (1797). Do niego zwraca się refren.

Przygotowanie do Karty Polaka