Polscy nobliści

Maria Skłodowska-Curie (1867–1934) urodziła się w Warszawie. Otrzymała dwie Nagrody Nobla: z fizyki w 1903 roku i z chemii w 1911 roku. Jest jedyną kobietą w historii z dwoma Noblami.

Henryk Sienkiewicz (1846–1916) to pierwszy polski laureat Nobla z literatury. Nagrodę otrzymał za całokształt twórczości. Najbardziej znany z powieści "Quo Vadis".

Władysław Reymont (1867–1925) otrzymał Nagrodę Nobla z literatury za powieść "Chłopi" – obraz życia polskiej wsi.

Czesław Miłosz (1911–2004) otrzymał Nobla z literatury w 1980 roku. Był poetą, eseistą i tłumaczem. Nagrodę dostał za całokształt twórczości.

Lech Wałęsa (ur. 1943) otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Ważne: "pokojowa" znaczy "мирная", nie "pośmiertna"! Wałęsa to lider "Solidarności" i pierwszy niekomunistyczny prezydent Polski.

Maria Skłodowska-Curie otrzymała pierwszą Nagrodę Nobla z fizyki w 1903 roku za badania nad promieniotwórczością.

Skłodowska-Curie otrzymała dwie Nagrody Nobla: z fizyki (1903) i z chemii (1911). Jest jedyną kobietą z dwoma Noblami.

Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. "Pokojowa" znaczy "мирная" (od "pokój" = мир), nie "pośmiertna"!

Maria Skłodowska-Curie urodziła się w Warszawie w 1867 roku. Przy ulicy Freta znajduje się jej dom-muzeum.

Polacy otrzymali łącznie 8 Nagród Nobla (7 laureatów, bo Curie dostała dwie).

Lech Wałęsa pracował jako elektryk w porcie Gdańska (w Stoczni Gdańskiej).

Wałęsa był przywódcą "Solidarności" – pierwszego niezależnego związku zawodowego w bloku sowieckim.

Szymborska otrzymała Nobla z literatury w 1996 roku – była poetką i tłumaczką.

Mikołaj Kopernik (1473-1543) to polski astronom, autor przełomowej teorii heliocentrycznej, według której Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca. Urodzony 19 lutego 1473 roku w Toruniu. Jego dzieło „De revolutionibus orbium coelestium" (O obrotach sfer niebieskich) zrewolucjonizowało naukę.

Wisława Szymborska (1923–2012) otrzymała Nagrodę Nobla z literatury w 1996 roku za całokształt twórczości poetyckiej. Była poetką i tłumaczką.

Olga Tokarczuk (ur. 1962) otrzymała Nobla z literatury w 2019 roku (ale za rok 2018!). Nagrodzona "za wyobraźnię narracyjną".

Polskie Noble to: 1 z fizyki (Curie 1903), 1 z chemii (Curie 1911), 5 z literatury (Sienkiewicz, Reymont, Miłosz, Szymborska, Tokarczuk) i 1 pokojowa (Wałęsa 1983).

Maria Skłodowska-Curie zdobyła Nobla z fizyki (1903) i chemii (1911).

Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku jako lider "Solidarności".

"Quo Vadis" to powieść Henryka Sienkiewicza, laureata Nobla z literatury (1905).

Reymont otrzymał Nobla z literatury za powieść "Chłopi".

Pierwszą Nagrodę Nobla Skłodowska-Curie otrzymała z fizyki w 1903 roku.

Wisława Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1996 roku.

Olga Tokarczuk otrzymała literackiego Nobla w 2018 roku.

Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nobla z fizyki w 1903 roku wspólnie z mężem Pierre'em Curie i Henri Becquerelem za badania nad promieniotwórczością. W 1911 roku otrzymała Nobla z chemii za odkrycie polonu i radu. Polon nazwano na cześć Polski.

Henryk Sienkiewicz (1846–1916) otrzymał Nobla w 1905 roku za całokształt twórczości. Jego najważniejsze dzieła: "Quo Vadis" (o starożytnym Rzymie), "Krzyżacy" i Trylogia ("Ogniem i mieczem", "Potop", "Pan Wołodyjowski") o wojnach XVII-wiecznej Rzeczypospolitej.

Władysław Reymont (1867–1925) otrzymał Nobla w 1924 roku za powieść "Chłopi". Dzieło podzielone na 4 tomy: Jesień, Zima, Wiosna, Lato – opisuje cały rok życia polskiej wsi.

Henryk Sienkiewicz otrzymał Nobla z literatury w 1905 roku za całokształt twórczości.

Reymont otrzymał Nobla w 1924 roku za powieść "Chłopi" – obraz życia polskiej wsi.

Czesław Miłosz otrzymał Nagrodę Nobla z literatury w 1980 roku za całokształt twórczości.

Czesław Miłosz był poetą, eseistą i tłumaczem. Otrzymał Nobla z literatury w 1980 roku.

Olga Tokarczuk otrzymała Nobla za rok 2018 (ogłoszono w 2019) za "wyobraźnię narracyjną".

"Quo Vadis" to powieść o czasach cesarza Nerona i prześladowaniu pierwszych chrześcijan w starożytnym Rzymie.

Skłodowska-Curie odkryła polon (nazwany na cześć Polski – Polonia) i rad.

Wisława Szymborska otrzymała Nagrodę Nobla z literatury w 1996 roku za całokształt twórczości poetyckiej.

Lech Wałęsa otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku jako lider podziemnej „Solidarności" — niezależnego związku zawodowego. Ważne: "pokojowy" po polsku znaczy "mirowy/pokojowy", to Nagroda Nobla Pokojowa (za pokój), nie pośmiertna! Wałęsa pracował jako elektryk w porcie Gdańska.

Czesław Miłosz (1911–2004) to poeta i tłumacz. Otrzymał Nobla w 1980 roku za całokształt twórczości literackiej – "za poezję, która z bezkompromisową jasnością daje wyraz sytuacji człowieka w świecie".

Lech Wałęsa (ur. 1943) otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku jako lider niezależnego związku zawodowego "Solidarność". Pracował jako elektryk w porcie Gdańska.

Wisława Szymborska (1923–2012) otrzymała Nobla w 1996 roku "za poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości". Zmarła 1 lutego 2012 roku.

Olga Tokarczuk (ur. 1962) otrzymała Nobla za rok 2018 (ogłoszony w 2019) za "wyobraźnię narracyjną". Jej najsłynniejsze dzieła: "Bieguni" (Nagroda Bookera 2018) i "Księgi Jakubowe".

Skłodowska-Curie odkryła rad i polon, badając promieniotwórczość.

Lech Wałęsa był z zawodu elektrykiem i pracował w Stoczni Gdańskiej.

Czesław Miłosz otrzymał literackiego Nobla w 1980 roku za całokształt twórczości.

Tokarczuk otrzymała Nobla za "wyobraźnię narracyjną" (narrative imagination).

Wałęsa pracował w Stoczni Gdańskiej, gdzie zaczął działalność związkową.

"Chłopi" to powieść Władysława Reymonta, nie Sienkiewicza.

Sienkiewicz otrzymał Nobla w 1905 roku za całokształt twórczości literackiej.

Miłosz był poetą i tłumaczem, łączył obie dziedziny twórczości.

Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nobla z chemii w 1911 roku za odkrycie polonu i radu oraz zbadanie metalicznego radu i jego związków chemicznych. Polon został nazwany na cześć ojczyzny Marii – Polski. Rad stał się kluczowy w rozwoju radioterapii nowotworów.

Lech Wałęsa pracował jako elektryk w Stoczni Gdańskiej. W sierpniu 1980 roku stanął na czele strajku, z którego wyrosła "Solidarność" – pierwszy niezależny związek zawodowy w bloku sowieckim. "Solidarność" doprowadziła do wolnych wyborów i demokracji w Polsce.

Czesław Miłosz wyemigrował z Polski w 1951 roku – najpierw do Francji, potem do USA. Jego esej "Zniewolony umysł" (1953) analizuje wpływ komunizmu na intelektualistów. Na emigracji żył ponad 30 lat – wrócił do Polski po upadku komunizmu.

Henryk Sienkiewicz oprócz "Quo Vadis" napisał Trylogię o XVII-wiecznych wojnach Rzeczypospolitej: "Ogniem i mieczem" (o powstaniu Chmielnickiego), "Potop" (o potopie szwedzkim) i "Pan Wołodyjowski" (o wojnach z Turkami). "Krzyżacy" to powieść o bitwie pod Grunwaldem (1410).

Nobla z fizyki w 1903 roku Skłodowska-Curie otrzymała wspólnie z mężem Pierre'em Curie i Henrim Becquerelem.

Żona Danuta Wałęsa odebrała nagrodę w Oslo. Wałęsa obawiał się, że komunistyczne władze nie pozwolą mu wrócić do Polski.

Pięciu polskich noblistów z literatury: Sienkiewicz (1905), Reymont (1924), Miłosz (1980), Szymborska (1996), Tokarczuk (2018).

"Solidarność" to niezależny związek zawodowy (профсоюз) – pierwszy taki w bloku sowieckim. Doprowadził do wolnych wyborów w Polsce.

Maria Skłodowska-Curie nazwała odkryty przez siebie pierwiastek polon (polonium) na cześć swojej ojczyzny – Polski (łac. Polonia).

"Chłopi" to 4 tomy: Jesień, Zima, Wiosna, Lato – opisują cały rok życia polskiej wsi.

"Pokojowa" znaczy "мирная" (od "pokój" = мир). Nie mylić z "pośmiertna" (посмертная)! To częsta pułapka na egzaminie.

Najbardziej znany wiersz Szymborskiej to "Nic dwa razy się nie zdarza" (Ничто не случается дважды).

"Solidarność" doprowadziła do wolnych wyborów i demokracji w Polsce.

Olga Tokarczuk otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 2019 roku (ale za rok 2018!) za całokształt twórczości, a mianowicie "za wyobraźnię narracyjną". Napisała m.in. "Bieguni" i "Księgi Jakubowe".

Siedmiu Polaków otrzymało Nagrodę Nobla, ale łącznie jest ich 8 – Maria Skłodowska-Curie dostała dwie. Aż 5 Nobli to nagrody z literatury, co czyni Polskę jednym z liderów pod tym względem.

Wisława Szymborska pisała krótkie, mądre wiersze pełne humoru i ironii. Jej najbardziej znany wiersz to "Nic dwa razy się nie zdarza". Na ceremonii Nobla żartowała, że woli pisać wiersze niż wygłaszać przemówienia.

Żona Danuta Wałęsa odebrała Pokojową Nagrodę Nobla w jego imieniu w Oslo w 1983 roku. Wałęsa obawiał się, że władze komunistyczne nie pozwolą mu wrócić do Polski, jeśli wyjedzie za granicę.

Maria Skłodowska-Curie jest jedyną osobą w historii, która otrzymała Nagrody Nobla w dwóch różnych dziedzinach nauki: z fizyki (1903) i z chemii (1911). Jest też jedyną kobietą z dwoma Noblami.

Jej ciało emitowało promieniowanie z powodu wieloletniej pracy z substancjami radioaktywnymi.

Miłosz został pochowany w Krypcie Zasłużonych w kościele św. Stanisława w Krakowie.

Szymborska nie ukończyła studiów z powodu braku pieniędzy.

Trylogia Sienkiewicza to: "Ogniem i mieczem", "Potop" i "Pan Wołodyjowski".

Rodzice Reymonta chcieli, żeby został księdzem, ale on porzucił tę drogę.

Tokarczuk jest autorką m.in. "Biegunów" i "Ksiąg Jakubowych".

Drugiego Nobla Skłodowska-Curie otrzymała z chemii w 1911 roku.

"Solidarność" była podziemnym ruchem związkowym, walczącym o wolność i demokrację.

Olga Tokarczuk to siódma polska noblistka – otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 2019 roku (za rok 2018) „za wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją przedstawia przekraczanie granic jako formę życia". Jej najważniejsze dzieła to „Bieguni" (Nagroda Nike 2008, Man Booker International 2018), „Księgi Jakubowe", „Prowadź swój pług przez kości umarłych".

Wisława Szymborska żyła i tworzyła w Krakowie. Była znana ze skromności i poczucia humoru. Nobla otrzymała "za poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości". Zmarła 1 lutego 2012 roku w Krakowie.

Olga Tokarczuk otrzymała Nobla w 2019 roku (za rok 2018) "za wyobraźnię narracyjną, która z encyklopedyczną pasją reprezentuje przekraczanie granic jako formę życia". "Bieguni" zdobyli Międzynarodową Nagrodę Bookera (2018), a "Księgi Jakubowe" to monumentalna powieść o XVIII-wiecznym mistyku Jakubie Franku.

"Chłopi" Władysława Reymonta (1867–1925) to epicki obraz polskiej wsi: 4 tomy (Jesień, Zima, Wiosna, Lato) ukazują tradycje, obyczaje i konflikty społeczności wiejskiej. Dzieło przetłumaczono na ponad 30 języków. Reymont przedstawił codzienne życie, pracę na roli i relacje między chłopami a dworem.

Trylogia Henryka Sienkiewicza to cykl powieści historycznych o XVII-wiecznych wojnach Rzeczypospolitej: "Ogniem i mieczem" (powstanie Chmielnickiego), "Potop" (inwazja szwedzka), "Pan Wołodyjowski" (wojny z Turkami). Te książki "podnosiły serca" narodu polskiego w czasach zaborów.

"Zniewolony umysł" (1953) to esej Miłosza analizujący, jak komunizm zniewala umysły intelektualistów.

Trylogia Sienkiewicza to: "Ogniem i mieczem", "Potop", "Pan Wołodyjowski" – o XVII-wiecznych wojnach Rzeczypospolitej.

Rodzina Curie to 5 Nobli: Maria (2), Pierre (1), córka Irène (1) i jej mąż Frédéric Joliot-Curie (1).

Miłosz wykładał na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley w USA. Wyemigrował z Polski w 1951 roku.

"Bieguni" (ang. "Flights") Olgi Tokarczuk zdobyli Międzynarodową Nagrodę Bookera w 2018 roku.

Czesław Miłosz (1911–2004) urodził się w Szetejniach na Litwie.

"Za całokształt twórczości" Nobla dostali: Sienkiewicz (1905), Miłosz (1980) i Szymborska (1996). Reymont – za "Chłopów", Tokarczuk – za "wyobraźnię narracyjną".

"Księgi Jakubowe" to monumentalna powieść o XVIII-wiecznym mistyku Jakubie Franku – ponad 900 stron.

Czesław Miłosz (1911–2004) urodził się w Szetejniach na Litwie. Powieść "Dolina Issy" opisuje jego dzieciństwo na Litwie. Po wojnie wyemigrował do Francji (1951), potem do USA, gdzie wykładał na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley.

Córka Marii Skłodowskiej-Curie – Irène Joliot-Curie – również otrzymała Nagrodę Nobla z chemii w 1935 roku (wspólnie z mężem Frédérikiem Joliot-Curie). Rodzina Curie to łącznie 5 Nagród Nobla: Maria (2), Pierre (1), Irène (1) i Frédéric (1).

Aż trzech polskich noblistów z literatury otrzymało nagrodę "za całokształt twórczości" (за всё творчество): Sienkiewicz (1905), Miłosz (1980) i Szymborska (1996). Reymont dostał za konkretną powieść "Chłopi", a Tokarczuk za "wyobraźnię narracyjną".

Lech Wałęsa po otrzymaniu Nobla w 1983 roku kontynuował walkę. W 1989 odbyły się częściowo wolne wybory, a w 1990 Wałęsa został pierwszym niekomunistycznym prezydentem Polski. Wcześniej pracował jako elektryk w Stoczni Gdańskiej.

Nosiła talizman z radem na szyi, co poważnie wpłynęło na jej zdrowie.

Sienkiewicz powiedział: "Każdy człowiek cywilizowany ma dwie Ojczyzny: własną i Włochy."

Tokarczuk pisała pod pseudonimem Natasza Borodina, ponieważ kochała literaturę rosyjską.

Twarz Reymonta znalazła się na banknocie o nominale 1 miliona złotych z 1991 roku.

Reymont miał bardzo słaby wzrok, co nie przeszkodziło mu w pisaniu.

Szymborska kochała palenie papierosów – jej wielkie dzieła powstawały w dymie papierosowym.

Rodzina Sienkiewicza brała udział w powstaniach narodowych.

Maria Skłodowska-Curie (1867–1934), urodzona w Warszawie, jest jedyną osobą w historii z dwoma Noblami w różnych dziedzinach nauki. Pierwszy Nobel (fizyka, 1903) – za badania nad promieniotwórczością, wraz z mężem Pierre'em Curie. Drugi Nobel (chemia, 1911) – za odkrycie polonu (nazwanego na cześć Polski) i radu. Jej dom-muzeum znajduje się w Warszawie przy ul. Freta 16.

Zbigniew Herbert to jeden z najważniejszych polskich poetów XX wieku. Jego najsłynniejsze dzieło to cykl wierszy o „Panu Cogito" – postaci filozoficznej, która stawia czoła moralnym dylematom. Herbert pisał o odpowiedzialności, tradycji humanistycznej i oporze wobec totalitaryzmu. Był wielokrotnie wymieniany jako kandydat do Nagrody Nobla, ale nigdy jej nie otrzymał. Inne ważne zbiory: „Barbarzyńca w ogrodzie", „Raport z oblężonego Miasta".

Polskie Noble rozkładają się nierównomiernie: złota era 1903–1924 (trzy nagrody), potem 56-letnia przerwa do Miłosza (1980). W latach 80. dwa Noble z rzędu (Miłosz 1980, Wałęsa 1983). Szymborska 1996, a Tokarczuk 2018 – łącznie 8 nagród dla 7 osób.

Maria Skłodowska-Curie pozostaje jedyną kobietą w historii, która otrzymała dwie Nagrody Nobla. Jest też jedyną osobą uhonorowaną Noblami w dwóch różnych dziedzinach naukowych. Nikt nigdy nie powtórzył tego wyczynu. Urodziła się w Warszawie w 1867 roku, zmarła we Francji w 1934.

Wałęsa otrzymał Nobla w 1983 roku – 2 lata po wprowadzeniu stanu wojennego przez gen. Jaruzelskiego (13 grudnia 1981). "Solidarność" była zdelegalizowana. Nobel był sygnałem ze Sztokholmu, że świat widzi walkę Polaków o wolność. W 1990 Wałęsa został prezydentem.

"Za całokształt twórczości" (за всё творчество) Nobla dostali: Sienkiewicz (1905), Miłosz (1980), Szymborska (1996) i formalnie Tokarczuk (za "wyobraźnię narracyjną", 2018). Jedynie Reymont (1924) otrzymał nagrodę za konkretne dzieło – powieść "Chłopi".

Wałęsa otrzymał Pokojową (мирную) Nagrodę Nobla – nie pośmiertną (посмертную)! Słowo "pokojowa" pochodzi od "pokój" (мир), nie od "po śmierci". To częsta pułapka na egzaminie na Kartę Polaka – trzeba znać różnicę.

56 lat – od Reymonta (1924) do Miłosza (1980) to najdłuższa przerwa między polskimi Noblami.

Wałęsa obawiał się, że władze komunistyczne nie pozwolą mu wrócić do Polski – trwał stan wojenny (od 13.12.1981).

Zbigniew Herbert (1924–1998) – autor cyklu o Panu Cogito – był uważany za jednego z najpoważniejszych kandydatów.

Nobel w 1983 roku – 2 lata po wprowadzeniu stanu wojennego przez gen. Jaruzelskiego (13 grudnia 1981). "Solidarność" była zdelegalizowana.

Kolejność: 1. Curie-fizyka (1903), 2. Sienkiewicz (1905), 3. Curie-chemia (1911), 4. Reymont (1924)...

Tylko Władysław Reymont (1924) otrzymał Nobla za konkretną powieść – "Chłopi". Pozostali (Sienkiewicz, Miłosz, Szymborska) dostali za całokształt twórczości.

Henryk Sienkiewicz (1846–1916) otrzymał Nagrodę Nobla w 1905 roku w dziedzinie literatury za całokształt twórczości, choć błędnie uważa się, że za „Quo Vadis" – ten roman jedynie przyczynił się do przyznania nagrody. Inne ważne dzieła: trylogia historyczna „Ogniem i mieczem", „Potop", „Pan Wołodyjowski" oraz „Krzyżacy" o bitwie pod Grunwaldem.

Maria Skłodowska-Curie urodziła się w Warszawie przy ul. Freta, gdzie dziś jest muzeum. Nobla z fizyki (1903) dzieliła z mężem Pierre'em Curie i Henrim Becquerelem za badania promieniotwórczości. Nobla z chemii (1911) otrzymała samodzielnie.

Zbigniew Herbert (1924–1998) – poeta, autor cyklu o Panu Cogito – był uważany za jednego z najpoważniejszych kandydatów do Nobla z literatury, ale nigdy go nie otrzymał. Jan Paweł II również był wymieniany jako kandydat do Nobla pokojowego.

Powszechne przekonanie, że Sienkiewicz dostał Nobla za "Quo Vadis", jest uproszczeniem. Oficjalnie nagrodę otrzymał za całokształt twórczości – "Quo Vadis" jedynie pospieszyło przyznanie nagrody. Jego dorobek obejmuje też Trylogię i "Krzyżaków".

Olga Tokarczuk jest weganką i ekologiczną aktywistką – to rzadkość wśród noblistów. "Bieguni" (ang. "Flights") to powieść o podróżach i nomadyzmie. "Księgi Jakubowe" to ponad 900-stronicowa epopeja o Jakubie Franku – XVIII-wiecznym mistyku z Podola.

Jan Paweł II był wielokrotnie wymieniany jako kandydat do Pokojowej Nagrody Nobla za wkład w upadek komunizmu i dialog międzyreligijny.

W 2018 roku Nagrody Nobla z literatury nie przyznano z powodu skandalu w Akademii Szwedzkiej. Nagrodę za 2018 rok ogłoszono dopiero w 2019.

Reymont rzucił seminarium, podróżował i był aktorem, zanim zaczął pisać.

Tokarczuk kochała literaturę rosyjską, dlatego wybrała pseudonim Natasza Borodina.

Pełny cytat brzmi: "Każdy człowiek cywilizowany ma dwie Ojczyzny: własną i Włochy."

Banknot z wizerunkiem Reymonta został wyemitowany w 1991 roku.

Lech Wałęsa (ur. 1943), elektryk z Gdańska, założył w 1980 roku NSZZ „Solidarność" – pierwszy niezależny związek zawodowy w bloku wschodnim. Otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 1983 roku. Ważne: słowo „pokojowy" znaczy „mirowy" – to nie nagroda pośmiertna, a za pokój. W 1990 wygrał pierwsze wolne wybory prezydenckie. „Solidarność" liczyła w szczycie 10 milionów członków i doprowadziła do wolnych wyborów i demokracji w Polsce.