Сімвалы Польшчы: сцяг, герб, гімн

Сцяг Польшчы складаецца з дзвюх гарызантальных палос: белай зверху і чырвонай знізу, у прапорцыях 5:8. Колеры адсылаюць да герба Польшчы — белы арол на чырвоным фоне. Белы сімвалізуе чысціню і дабро, а чырвоны — адвагу і кроў, пралітую за айчыну. Сцяг афіцыйна прынялі ў 1919 годзе.

Герб Польшчы — Белы Арол — белы арол з залатой каронай, залатой дзюбай і залатымі кіпцюрамі (pazurami) на чырвоным фоне. Белы Арол з'яўляецца сімвалам Польшчы з XIII стагоддзя. Белы колер арла сімвалізуе дабро і чысціню, а чырвоны фон — адвагу. Карона на галаве арла сімвалізуе суверэнітэт польскай дзяржавы.

Сталіца Польшчы — Варшава (сталіца з 1596 года). Герб Варшавы — Сірэнка — жанчына з рыбіным хвастом, якая трымае меч і шчыт. Назва горада паходзіць з легенды пра рыбака Варса і русалку Саву. Варшава — найбуйнейшы горад Польшчы і месца пасяджэнняў Сейма, Сената і Прэзідэнта РП.

Сталіца Польшчы — Варшава — найбуйнейшы горад і месца пасяджэнняў Сейма, Сената і Прэзідэнта РП.

Афіцыйная назва — Rzeczpospolita Polska (RP). Таксама ўжываюць азначэнне III Rzeczpospolita (III Рэч Паспалітая).

На гербе Варшавы адлюстравана Сірэнка — жанчына з рыбіным хвастом, якая трымае меч і шчыт.

Музыка польскага гімна народная — няма аднаго кампазітара.

Не! Дамброўскі быў генералам, а гімн напісаў Юзэф Выбіцкі. Гэта частая пастка на экзамене.

На сцягу Польшчы белая паласа знаходзіцца ўверсе, а чырвоная знізу.

«Мазурка Дамброўскага» — гімн Польшчы. Важна: гімн напісаў НЕ Дамброўскі! Словы напісаў Юзэф Выбіцкі ў 1797 годзе ў Італіі для Польскіх легіёнаў генерала Яна Генрыка Дамброўскага. Музыка народная (няма аднаго кампазітара). Гімн стварылі, калі Польшчы не было на карце, — пасля III падзелу (1795).

Першая страфа: «Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy. Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy.» Гэтыя словы выражаюць надзею і рашучасць польскага народа. «Jeszcze Polska nie zginęła» азначае, што пакуль жывыя палякі, Польшча існуе, — нават калі яна страціла дзяржаўнасць.

Прыпеў гімна: «Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem złączym się z narodem.» Словы заклікаюць генерала Дамброўскага павесці легіёны з Італіі ў Польшчу і з'яднацца з суайчыннікамі. Гэта выраз тугі па радзіме і надзеі на вызваленне.

Герб Польшчы — Белы Арол на чырвоным фоне, з залатой каронай, залатымі кіпцюрамі і дзюбай, павернуты ўправа.

Белы колер на сцягу Польшчы сімвалізуе дабро і чысціню.

Чырвоны колер на сцягу Польшчы сімвалізуе мужнасць і адвагу.

Гімн Польшчы «Мазурку Дамброўскага» напісаў Юзэф Выбіцкі ў 1797 годзе ў Італіі.

Звон Жыгімонта знаходзіцца на Вавелі ў Кракаве.

Сцяг Польшчы складаецца з дзвюх гарызантальных палос: белай зверху і чырвонай знізу.

Твор Юзэфа Выбіцкага першапачаткова называўся «Песня Польскіх легіёнаў у Італіі» і быў напісаны ў 1797 годзе. Музыка гімна народная — няма аднаго кампазітара. Важна: не блытайце назву гімна («Мазурка Дамброўскага») з яго першымі словамі («Jeszcze Polska nie zginęła»). Ген. Дамброўскі не пісаў ні слоў, ні музыкі — ён быў генералам!

Ген. Ян Генрык Дамброўскі стварыў Польскія легіёны ў Італіі ў 1797 годзе, ваюючы на баку Францыі. Напалеон Банапарт быў сімвалам надзеі на здабыццё незалежнасці — палякі верылі, што, перамогшы Прусію і Расію, ён адновіць Польшчу. Стэфан Чарнецкі — герой шведскага патопу (XVII ст.), які ваяваў з Расіяй, Швецыяй і Брандэнбургам.

Другая страфа: «Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, będziem Polakami. Dał nam przykład Bonaparte, jak zwyciężać mamy.» Вісла і Варта — сімвалы польскіх зямель: пераход праз гэтыя ракі азначае вяртанне на радзіму. Банапарт (Напалеон) — прыклад таго, як перамагчы ворагаў і вярнуць свабоду.

Белы Арол з'яўляецца ў польскай геральдыцы з XIII стагоддзя (пры Пшэмыслу II). У 1944 годзе камуністычныя ўлады прыбралі карону з галавы арла, лічачы яе сімвалам манархіі. Карону вярнулі ў 1990 годзе, пасля падзення камунізму, як сімвал здабытага суверэнітэту і вяртання да дэмакратычнай традыцыі.

Польскія народныя танцы — мазурка, паланэз, кракавяк і куявяк. Мазурка дала назву гімну.

Гімн напісаны ў 1797 годзе, пасля III падзелу Польшчы (1795), калі Польшча знікла з карты.

Польшчу падзялілі Расія, Прусія і Аўстрыя ў трох падзелах (1772, 1793, 1795).

Валюта Польшчы — польскі злоты, роўны 100 грошам.

Дамброўскі быў польскім генералам, які стварыў Польскія легіёны ў Італіі і ваяваў на баку Напалеона.

Дзень Сцяга Рэспублікі Польшча (2 мая) устаноўлены ў 2004 годзе.

Залатая карона на гербе Польшчы сімвалізуе суверэнітэт і незалежнасць дзяржавы.

Гімн Польшчы «Мазурка Дамброўскага» напісаны ў Італіі ў 1797 годзе для Польскіх легіёнаў.

Лех Валенса — сімвал польскай барацьбы за свабоду і дэмакратыю. Быў лідарам «Салідарнасці» і лаўрэатам Нобелеўскай прэміі міру (1983). Аэрапорт імя Леха Валенсы ў Гданьску ўвайшоў у дзясятку лепшых аэрапортаў свету.

Шчарбец — каранацыйны меч польскіх каралёў, найважнейшая каронная рэгалія. Паводле легенды, меч Баляслава Храбрага атрымаў шчарбіну, калі той ударыў ім па Залатых варотах Кіева. Шчарбец захоўваецца на Вавелі ў Кракаве.

Галоўныя апекуны Польшчы: св. Войцех (пражскі біскуп, загінуў у 997 г. падчас хрысціянізацыі прусаў), св. Станіслаў Шчэпаноўскі (кракаўскі біскуп, забіты каралём Баляславам Смелым) і Маці Божая Чэнстахоўская (Каралева Польшчы). Дадатковыя апекуны: св. Станіслаў Костка і св. Андрэй Бобаля.

Сірэнка (Варшаўская русалка) — герб Варшавы, які адлюстроўвае русалку з мячом у адной руцэ і шчытом у другой. Паводле легенды, русалка вынырнула з Віслы і так палюбіла гэтае месца, што вырашыла яго абараняць. Рыбакі спрабавалі яе злавіць, але яе цудоўны спеў іх зачараваў. Самы вядомы помнік Сірэнцы стаіць на Рынкавай плошчы Старога горада ў Варшаве.

Дзень Сцяга Рэспублікі Польшча адзначаюць 2 мая, на наступны дзень пасля Свята працы (1 мая) і напярэдадні гадавіны прыняцця Канстытуцыі 3 мая. Свята ўстаноўлена ў 2004 годзе. Бела-чырвоныя колеры выкарыстоўваліся стагоддзямі, але афіцыйна Сейм прыняў іх як нацыянальныя 1 жніўня 1919 года, неўзабаве пасля здабыцця незалежнасці.

Акрамя звычайнага бела-чырвонага сцяга, існуе сцяг з гербам — белы арол у кароне на белай паласе. Яго выкарыстоўваюць польскія дыпламатычныя прадстаўніцтвы, марскія парты, грамадзянскія аэрапорты, а таксама паветраныя і марскія судны. Звычайныя грамадзяне выкарыстоўваюць сцяг без герба.

Да найважнейшых польскіх народных танцаў адносяцца: мазурка (хуткі танец з Мазовіі ў памеры 3/4), паланэз (урачысты парадны танец), кракавяк (з ваколіц Кракава) і куявяк (з Куяў). Гімн Польшчы называецца «мазуркай», бо напісаны ў рытме гэтага танца. Фрыдэрык Шапэн праславіўся сваімі мазуркамі і паланэзамі.

Мазурка Дамброўскага была напісана для Польскіх легіёнаў у Італіі пад камандаваннем Яна Генрыка Дамброўскага.

Першапачатковая назва гімна Польшчы — «Песня Польскіх легіёнаў у Італіі».

Белы Арол на гербе Польшчы павернуты ўправа (геральдычна).

Кіпцюры і дзюба Белага Арла на гербе Польшчы залатыя.

Паводле легенды, Лех убачыў белага арла на дубе і назваў гэтае месца Гнезна, заснаваўшы там горад.

Паводле легенды, Лех убачыў белага арла на дубе і назваў горад Гнезна.

Паводле легенды, тры браты — гэта Лех, Чэх і Рус. Лех заснаваў Польшчу, Чэх — Чэхію, а Рус — Русь.

K+M+B — скарачэнне лацінскага выразу «Christus Mansionem Benedicat», што азначае «Няхай Хрыстос благаславіць гэты дом».

Поўны тэкст гімна: 1. «Jeszcze Polska nie zginęła, kiedy my żyjemy. Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy.» 2. «Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, będziem Polakami. Dał nam przykład Bonaparte, jak zwyciężać mamy.» 3. «Jak Czarniecki do Poznania po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wrócim się przez morze.» 4. «Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany: Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany.» Прыпеў: «Marsz, marsz, Dąbrowski, z ziemi włoskiej do Polski. Za twoim przewodem złączym się z narodem.»

Трэцяя страфа: «Jak Czarniecki do Poznania po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wrócim się przez morze.» Адсылае да вяртання Чарнецкага з Даніі ў 1658 годзе — ён ваяваў са шведамі і вярнуўся праз мора, каб абараніць айчыну. Чацвёртая страфа: «Już tam ojciec do swej Basi mówi zapłakany: Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany.» Бацька са слязамі кажа дачцэ: паслухай — чуваць бой барабанаў, гэта нашы ідуць!

Паводле легенды, Лех, Чэх і Рус — тры браты, продкі славян. Лех, падарожнічаючы на поўнач, убачыў белага арла, які сядзеў у гняздзе на фоне чырвонага заходняга сонца. Ён палічыў гэта добрым знакам і вырашыў пасяліцца там, заснаваўшы горад Гнезна (ад слова «gniazdo» — гняздо). Белы арол на чырвоным фоне стаў сімвалам яго народа — палякаў.

«Biją w tarabany» азначае «б'юць у барабаны» — гэта знак, што польскае войска набліжаецца!

Чарнецкі ваяваў у Даніі супраць Швецыі і вярнуўся праз мора ў Польшчу ў 1658 годзе.

Бася — дачка, якой бацька кажа са слязамі: «Słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany.»

Чарнецкі ваяваў падчас Шведскага патопу (XVII ст.), вядучы партызанскую вайну.

Польшчу з поўначы амывае Балтыйскае мора (Bałtyk). На яго ўзбярэжжы размешчана Трохгорадзе (Гданьск, Гдыня, Сопат).

Самая доўгая рака ў Польшчы — Вісла — цячэ праз Кракаў, Варшаву, Торунь і Гданьск.

«Obca przemoc» азначае сілу чужых захопнікаў — Расіі, Прусіі і Аўстрыі, якія падзялілі Польшчу.

Чэнстахоўская Багародзіца — найважнейшы рэлігійны абраз у Польшчы, які захоўваецца ў манастыры на Яснай Гуры ў Чэнстахове. Падчас Шведскага патопу (1655) Ясная Гура гераічна абаранялася. Пасля гэтага Чэнстахоўскую Мадонну каранавалі як Каралеву і Апякунку Польшчы.

«Рота» — патрыятычны верш, напісаны Марыяй Канапніцкай у 1908 годзе, на музыку Фелікса Нованейскага. Пачынаецца словамі «Не кінем зямлі, адкуль наш род» (Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród). Лічыцца неафіцыйным другім гімнам Польшчы і выразам супраціву германізацыі.

Паводле легенды, Варс быў рыбаком, а Сава — русалкай (або рыбачкай), якая жыла ў Вісле. Іх каханне дало пачатак паселішчу над Віслай, названаму Варшава (Варс + Сава). Варшаўская русалка (Сірэнка) — сімвал Варшавы — адлюстравана на гербе горада. Сірэнка трымае меч і шчыт, абараняючы горад. Самы вядомы помнік Сірэнцы стаіць на Рынку Старога горада (з 1855 г.).

Паводле легенды, ля падножжа Вавеля жыў страшны цмок, які тэрарызаваў жыхароў Кракава, пажыраючы жывёлу і людзей. Ніводзін рыцар не мог яго перамагчы. Нарэшце хітры шавец Скуба (або Дратэўка) падкінуў цмоку авечую скуру, напханую серай. Цмок праглынуў яе, пачаў піць ваду з Віслы і лопнуў. Сёння ля падножжа Вавеля стаіць помнік цмоку, які кожныя некалькі хвілін вывяргае агонь.

У 1795 годзе Польшча знікла з карты Еўропы пасля III падзелу — яе землі падзялілі Расія, Прусія і Аўстрыя. Ген. Дамброўскі з дазволу Напалеона стварыў у 1797 годзе ў Італіі польскія легіёны, каб разам з арміяй Напалеона адваяваць польскія землі. Гімн выражае надзею на вяртанне на радзіму. Сам Напалеон абяцаў палякам незалежнасць.

У перыяд ПНР (1956–1989) арол на гербе Польшчы не меў кароны. Карону вярнулі пасля падзення камунізму.

Мазурка Дамброўскага стала афіцыйным гімнам Польшчы ў 1927 годзе.

У 1831 годзе Сейм Каралеўства Польскага афіцыйна прызнаў белы і чырвоны нацыянальнымі колерамі.

Звон Жыгімонта на Вавелі адлілі ў 1520 годзе па заказе караля Жыгімонта I Старога.

Звон Жыгімонта на Вавелі заказаў кароль Жыгімонт I Стары. Звон адлілі ў 1520 годзе.

Польскімі легіёнамі ў Італіі камандаваў генерал Ян Генрык Дамброўскі. Гімн, напісаны Выбіцкім, носіць яго імя.

Паводле легенды, Лех убачыў белага арла на дубе і на гэтым месцы заснаваў горад, які назваў Гнезна (ад слова «гняздо»).

Бела-чырвоную шахматную дошку афіцыйна прынялі як пазнавальны знак польскіх ваенных самалётаў 1 снежня 1918 года загадам начальніка Генеральнага штаба. Гэта адзін з найстарэйшых авіяцыйных знакаў у свеце і сімвал польскай авіяцыі.

Паводле старажытнай легенды, тры браты — Лех, Чэх і Рус — выправіліся са сваіх зямель на пошукі новых паселішчаў. Чэх пайшоў на поўдзень і заснаваў Чэхію. Рус выправіўся на ўсход і заснаваў Русь. Лех ішоў на поўнач і пад Гнезнам убачыў белага арла на фоне чырвонага захаду сонца. Ён палічыў гэта знакам і пасяліўся тут, заснаваўшы Польшчу. Белы арол на чырвоным фоне стаў гербам Польшчы.

Гімн Польшчы — «Мазурку Дамброўскага» — напісаў Юзэф Выбіцкі ў 1797 годзе ў Рэджа-Эміліі ў Італіі. Музыка народная (яе не складаў Дамброўскі!). Дамброўскі быў генералам, які стварыў польскія легіёны ў Італіі. Песня першапачаткова называлася «Песня Польскіх легіёнаў у Італіі». Афіцыйным гімнам стала 26 лютага 1927 года. Згадвае Банапарта, Чарнецкага і рэкі Віслу і Варту.

Абраз Чэнстахоўскай Багародзіцы (званы «Чорнай Мадоннай» праз цёмны колер твару) — найкаштоўнейшы абраз у Польшчы. Знаходзіцца ў манастыры паўлінаў на Яснай Гуры ў Чэнстахове. Паводле легенды, абраз напісаў св. Лука Евангеліст на дошцы стала, за якім малілася Марыя. У 1655 годзе манастыр вытрымаў аблогу шведаў (Шведскі патоп) — гэты цуд прыпісалі заступніцтву Марыі. У 1656 годзе Ян Казімір абвясціў Багародзіцу «Каралевай Польскай Кароны» (Львоўскія абяцанні). Штогод Ясную Гуру наведваюць каля 4–5 мільёнаў паломнікаў.

«Роту» напісала Марыя Канапніцкая ў 1908 годзе як пратэст супраць германізацыі польскіх зямель пад прускім панаваннем. Музыку напісаў Фелікс Нованейскі. Першыя словы: «Nie rzucim ziemi skąd nasz ród! Nie damy pogrześć mowy. Polski my naród, polski lud, królewski szczep Piastowy.» Песня мае 4 страфы, кожная заканчваецца прыпевам: «Tak nam dopomóż Bóg!» «Рота» з'яўляецца гімнам польскіх харцэраў (скаўтаў).

Поўная «Рота»: 1. «Не кінем зямлі, адкуль наш род! Не дамо пахаваць нашай мовы. Мы польскі народ, каралеўскі род П'ястаў. Не дамо ворагу нас прыгнятаць!» 2. «Да апошняй кроплі крыві з жыл будзем бараніць дух, пакуль не рассыплецца ў прах тэўтонская навала. Крэпасцю нам будзе кожны парог!» 3. «Не будзе немец пляваць нам у твар і дзяцей нашых анямечваць; узброены стане наш атрад, дух будзе нам гетманам. Пойдзем, калі зайграе залаты рог!» 4. «Не дамо сцерці імя Польшчы, не пойдзем жывымі ў труну. У імя Айчыны, на яе гонар, падымаем горда ілбы. Верне ўнук зямлю дзядоў!» Прыпеў: «Няхай дапаможа нам Бог! Няхай дапаможа нам Бог!»

Марыя Канапніцкая (1842–1910) — польская паэтэса, навелістка перыяду рэалізму, літаратурная крытык, публіцыстка і перакладчыца. Напісала шмат навел і вершаў для дзяцей, у тым ліку «Пра гномікаў і сіротку Марысю». Выкарыстоўвала псеўданімы: Jan Sawa, Marko, Jan Waręż. Яе самы вядомы патрыятычны твор — «Рота» (1908) на музыку Фелікса Нованейскага.

«Рота» мае 4 страфы, кожная заканчваецца прыпевам: «Tak nam dopomóż Bóg!» (Няхай дапаможа нам Бог!)

Прыпеў «Роты»: «Tak nam dopomóż Bóg! Tak nam dopomóż Bóg!» (Няхай дапаможа нам Бог!)

«Рота» была пратэстам супраць германізацыі польскіх зямель пад прускім панаваннем.

«Nie damy pogrześć mowy» азначае: не дазволім, каб наша (польская) мова загінула, — абарона ад германізацыі.

«Рота» з'яўляецца гімнам польскіх харцэраў (скаўтаў).

Канапніцкая напісала, у прыватнасці, «Пра гномікаў і сіротку Марысю» — адну з самых папулярных польскіх кніг для дзяцей.

Стэфан Чарнецкі (1599–1665) быў выдатным польскім военачальнікам, які праславіўся абаронай Польшчы падчас Шведскага патопу (1655–1660). У польскім гімне ёсць страфа: «Jak Czarniecki do Poznania, po szwedzkim zaborze, dla ojczyzny ratowania wrócim się przez morze». Чарнецкі вёў паспяховую партызанскую вайну супраць шведаў і разбіў іх у многіх бітвах.

У Польшчы тры галоўныя апекуны: 1) Св. Войцех (каля 956–997) — пражскі біскуп, які выправіўся з місіяй хрысціянізацыі да язычнікаў-прусаў і быў імі забіты. Яго магіла ў Гнезне стала месцам паломніцтва — там адбылася сустрэча Баляслава Храбрага з імператарам Атонам III (Гнезненскі з'езд, 1000 год). 2) Св. Станіслаў Шчэпаноўскі (каля 1030–1079) — кракаўскі біскуп, які выступіў супраць караля Баляслава II Смелага. Кароль асабіста забіў яго падчас імшы ў касцёле на Скалцы ў Кракаве. Кананізаваны ў 1253 годзе. 3) Чэнстахоўская Багародзіца — «Каралева Польшчы».

«Boże, coś Polskę» (Божа, што Польшчу на працягу столькіх стагоддзяў атачаў бляскам магутнасці і славы...) — патрыятычна-рэлігійная песня, якую выконваюць падчас важных царкоўных і дзяржаўных урачыстасцей. Узнікла ў XIX ст. і была патрыятычным гімнам у часы падзелаў. «Gaude Mater Polonia» (Радуйся, Маці Польшча) — адна з найстарэйшых польскіх песень (XIII ст.), першапачаткова ў гонар св. Станіслава. Яе выконваюць падчас акадэмічных (інаўгурацыя навучальнага года) і дзяржаўных урачыстасцей. Абедзве песні лічацца «другім» і «трэцім» гімнамі Польшчы.

Твор Юзэфа Выбіцкага больш за сто гадоў быў неафіцыйным нацыянальным гімнам, які выконвалі падчас паўстанняў і патрыятычных урачыстасцей. Афіцыйна дзяржаўным гімнам ён стаў толькі 26 лютага 1927 года на падставе цыркуляра прэзідэнта Ігнацы Масціцкага. Палякі ваявалі на баку Напалеона з надзеяй вярнуць землі, захопленыя Прусіяй, Аўстрыяй і Расіяй. Напалеон стварыў Варшаўскае герцагства (1807–1815).

«Rota» Марыі Канапніцкай (1908, музыка Фелікса Нованейскага) — патрыятычная песня супраць германізацыі. «Boże, coś Polskę» — рэлігійна-патрыятычны гімн, які выконваюць у касцёлах. «Gaude Mater Polonia» (XIII ст.) — найстарэйшая патрыятычная песня — лацінскі гімн у гонар св. Станіслава, апекуна Польшчы, які выконваюць на акадэмічных урачыстасцях (напрыклад, на інаўгурацыях навучальнага года).

Ордэн Белага Арла, заснаваны ў 1705 годзе каралём Аўгустам II Моцным, — найстарэйшая і вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Польшчы. Яго ўручаюць за выдатныя грамадзянскія і ваенныя заслугі. Яго носіць Прэзідэнт РП па пасадзе. Іншыя важныя ордэны — Крыж Virtuti Militari (за адвагу) і Ордэн Адраджэння Польшчы.

Канапніцкая выкарыстоўвала псеўданімы: Jan Sawa, Marko, Jan Waręż.

«Krzyżacka zawierucha» — адсылка да Тэўтонскага ордэна, сімвала нямецкай агрэсіі супраць Польшчы.

«Nie damy pogrześć mowy» — не дазволім, каб загінула наша польская мова.

У перыяд ПНР (1956–1989) карону з арла прыбралі, бо камуністычныя ўлады лічылі яе сімвалам манархіі і адкідалі сімволіку суверэнітэту.

Герб Польшчы — Белы Арол на чырвоным фоне з залатой каронай.

Звон Жыгімонта адлілі ў 1520 годзе па заказе караля Жыгімонта I Старога. Ён знаходзіцца на Вавелі ў Кракаве.

«Рота» — патрыятычная песня, напісаная ў 1908 годзе Марыяй Канапніцкай (словы) на музыку Фелікса Нованейскага. Пачатак: «Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród, nie damy pogrześć mowy» (Не кінем зямлі, адкуль наш род, не дамо пахаваць мовы). Песня была пратэстам супраць германізацыі польскіх зямель пад прускім панаваннем. Яна была настолькі папулярная, што яе разглядалі як дзяржаўны гімн.

Шчарбец — найважнейшая польская каранацыйная рэгалія — меч, які выкарыстоўвалі падчас каранацыі польскіх каралёў. Назва паходзіць ад легенды, паводле якой Баляслаў Храбры вышчарбіў меч, ударыўшы ім па Залатых варотах у Кіеве. Меч выкарыстоўвалі з каранацыі Уладзіслава Лакетка ў 1320 годзе. Цяпер ён захоўваецца ў Каронным скарбе на Вавелі ў Кракаве.

Ордэн Белага Арла — найстарэйшая і вышэйшая дзяржаўная ўзнагарода Польшчы. Яго заснаваў 1 лістапада 1705 года кароль Аўгуст II Моцны (Саксонец). Пасля падзелаў уручэнне ордэна спынілі. Яго аднавілі ў Другой Рэчы Паспалітай (1921) і зноў у III РП (1992). Ордэн уручае Прэзідэнт РП за выдатныя грамадзянскія і ваенныя заслугі. Знакі ордэна: эмаляваны мальтыйскі крыж з выявай Белага Арла на аверсе і манаграмай RP на рэверсе, падвешаны на блакітнай стужцы.

Шчарбец (ад «szczerba» — шчарбіна) — адзіны ўцалелы элемент польскіх каранацыйных рэгалій. Яго выкарыстоўвалі падчас каранацыі польскіх каралёў ад Уладзіслава Лакетка (1320) да Станіслава Аўгуста Панятоўскага (1764). Паводле легенды, меч вышчарбіўся, калі Баляслаў Храбры ўдарыў ім па Залатых варотах Кіева ў 1018 годзе, — адсюль назва. Пасля падзелаў Шчарбец трапіў у Расію, потым у Канаду. У 1959 годзе вярнуўся ў Польшчу і захоўваецца ў Каронным скарбе на Вавелі ў Кракаве.

Белы арол — верагодна, арол-альбінос, што ў прыродзе надзвычай рэдка сустракаецца, — таму ён сімвалізуе выключнасць і ўнікальнасць польскага народа. Карона на галаве арла сімвалізавала розныя каштоўнасці ў розныя эпохі: пры манархіі — каралеўскую ўладу, у рэспубліцы — суверэнітэт народа. Камуністы прыбралі карону (1944) як «сімвал манархіі», а яе вяртанне (1990) азначала здабыццё поўнага суверэнітэту.

Мазурка — польскі народны танец у памеры 3/4, які вылучаецца жвавым тэмпам і акцэнтамі на слабых долях такту. Назва паходзіць ад Мазовіі — рэгіёна вакол Варшавы. «Мазурка Дамброўскага» напісана менавіта ў гэтым рытме, што надае ёй маршавы, энергічны характар. Мазурка была папулярная ў Еўропе XIX ст. — іх пісаў, у прыватнасці, Фрыдэрык Шапэн (больш за 50 мазурак). Паланэз — яшчэ адзін польскі танец — гэта ўрачысты парадны танец.

Бела-чырвоныя колеры паходзяць з герба дынастыі П'ястаў — белага арла на чырвоным фоне. Паводле рэлігійнай традыцыі, белы сімвалізуе Найсвяцейшую Дзеву Марыю (чысціню, бязвіннасць), а чырвоны — кроў Хрыста (ахвярнасць, пакутніцтва). Гэтая сімволіка спалучае патрыятызм з каталіцызмам, што характэрна для польскай ідэнтычнасці. Гэтыя колеры пачалі афіцыйна выкарыстоўваць у 1831 годзе падчас Лістападаўскага паўстання.

Падрабязная сімволіка «Роты»: - «Królewski szczep Piastowy» — палякі як нашчадкі дынастыі П'ястаў - «Nie damy pogrześć mowy» — абарона польскай мовы ад германізацыі - «Krzyżacka zawierucha» — адсылка да Тэўтонскага ордэна, сімвала нямецкай агрэсіі - «Twierdzą nam będzie każdy próg» — кожны дом — крэпасць супраціву - «Duch będzie nam hetmanił» — духам (верай) будзем кіравацца - «Złoty róg» — сігнал закліку да барацьбы за айчыну - «Odzyska ziemi dziadów wnuk» — будучыя пакаленні вернуць землі

Украінскі гімн «Ще не вмерла України» (Яшчэ не памерла Украіна) створаны па ўзоры польскага.

«Twierdzą nam będzie każdy próg» азначае, што кожны дом стане крэпасцю супраціву ворагу.

«Złoty róg» — сігнал закліку да барацьбы за айчыну: калі ён зайграе, палякі рушаць у бой.

«Odzyska ziemi dziadów wnuk» азначае, што будучыя пакаленні (унукі) вернуць землі продкаў (дзядоў).

Сцягі Манака і Інданезіі маюць адваротнае размяшчэнне колераў: чырвоны зверху, белы знізу.

У рэлігійнай традыцыі белы = Дзева Марыя (чысціня), чырвоны = кроў Хрыста (ахвярнасць). 90% палякаў — католікі.

Стэфан Чарнецкі (1599–1665) — адзін з найвыдатнейшых польскіх военачальнікаў. Падчас Шведскага патопу вёў партызанскую вайну супраць шведаў. У 1658 годзе ваяваў у Даніі супраць Швецыі і вярнуўся «праз мора» ў Польшчу, каб працягнуць барацьбу. Яго стойкасць і рашучасць сталі сімвалам польскай упартасці. Ён — адзіная гістарычная асоба, акрамя Дамброўскага, згаданая ў гімне па імені.

«Jeszcze Polska nie zginęła» натхніў многія нацыянальныя гімны свету. Украінскі гімн «Ще не вмерла України» (Яшчэ не памерла Украіна) створаны па ўзоры польскага. Югаслаўскі гімн «Hej, Slaveni» таксама натхнёны польскай мазуркай. Нават ізраільская «Гатыква» (Надзея) пераклікаецца з матывам надзеі народа без дзяржавы. Польскі сцяг часта блытаюць са сцягамі Манака і Інданезіі (адваротныя колеры).

Белы Арол прысутнічае на ўсіх польскіх манетах (рэверс), пашпартах, пасведчаннях асобы, мундзірах і будынках устаноў. Абраза герба караецца. У Польшчы 90% насельніцтва — католікі, таму нацыянальныя сімвалы спалучаюць патрыятызм з рэлігійнасцю: белы = Дзева Марыя, чырвоны = кроў Хрыста. Валюта — злоты (100 грошаў). Насельніцтва Польшчы — 38 млн жыхароў, з якіх 97% — палякі.

У 1908 годзе польскія землі пад прускім панаваннем падвяргаліся моцнай германізацыі — «Рота» была пратэстам і заклікам да абароны мовы і самабытнасці.

Ізраільскі гімн «Гатыква» (Надзея) пераклікаецца з падобным матывам — надзеяй народа, які жыве без уласнай дзяржавы.

Мазурку Дамброўскага напісаў Юзэф Выбіцкі ў 1797 годзе ў Італіі.

Мазурка Дамброўскага напісана ў 1797 годзе, а афіцыйным гімнам Польшчы стала ў 1927 годзе — праз 130 гадоў.

Паводле легенды, Лех убачыў белага арла, які сядзеў на дубе, — гэта дало пачатак сімвалу Польшчы.

У 1831 годзе Сейм Каралеўства Польскага афіцыйна прызнаў белы і чырвоны нацыянальнымі колерамі.