Нобелеўскія лаўрэаты Польшчы

Марыя Складоўская-Кюры (1867–1934) нарадзілася ў Варшаве. Атрымала дзве Нобелеўскія прэміі: па фізіцы ў 1903 годзе і па хіміі ў 1911 годзе. Яна адзіная жанчына ў гісторыі з дзвюма Нобелеўскімі прэміямі.

Генрык Сянкевіч (1846–1916) — першы польскі лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры. Узнагароду атрымаў за ўсю творчасць. Найбольш вядомы раманам «Quo Vadis».

Уладзіслаў Рэйман (1867–1925) атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры за раман «Сяляне» — карціну жыцця польскай вёскі.

Чэслаў Мілаш (1911–2004) атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1980 годзе. Быў паэтам, эсэістам і перакладчыкам. Узнагароду атрымаў за ўсю творчасць.

Лех Валенса (нар. 1943) атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1983 годзе. Важна: «pokojowa» азначае «міру», а не «пасмяротная»! Валенса — лідар «Салідарнасці» і першы некамуністычны прэзідэнт Польшчы.

Марыя Складоўская-Кюры атрымала першую Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1903 годзе за даследаванні радыеактыўнасці.

Складоўская-Кюры атрымала дзве Нобелеўскія прэміі: па фізіцы (1903) і па хіміі (1911). Яна адзіная жанчына з дзвюма Нобелеўскімі прэміямі.

Валенса атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1983 годзе. «Pokojowa» азначае «міру» (ад «pokój» = мір), а не «пасмяротная»!

Марыя Складоўская-Кюры нарадзілася ў Варшаве ў 1867 годзе. На вуліцы Фрэта знаходзіцца яе дом-музей.

Палякі атрымалі ўсяго 8 Нобелеўскіх прэмій (7 лаўрэатаў, бо Кюры атрымала дзве).

Лех Валенса працаваў электрыкам у порце Гданьска (на Гданьскай суднаверфі).

Валенса быў лідарам «Салідарнасці» — першага незалежнага прафсаюза ў савецкім блоку.

Шымборская атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1996 годзе — была паэтэсай і перакладчыцай.

Мікалай Капернік (1473–1543) — польскі астраном, аўтар рэвалюцыйнай геліяцэнтрычнай тэорыі, паводле якой Зямля і іншыя планеты круцяцца вакол Сонца. Нарадзіўся 19 лютага 1473 года ў Торуні. Яго праца «De revolutionibus orbium coelestium» (Пра абарачэнні нябесных сфер) зрабіла рэвалюцыю ў навуцы.

Віслава Шымборская (1923–2012) атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1996 годзе за ўсю паэтычную творчасць. Была паэтэсай і перакладчыцай.

Вольга Такарчук (нар. 1962) атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 2019 годзе (але за 2018 год!). Узнагароджана «за апавядальную ўяву».

Польскія Нобелеўскія прэміі: 1 па фізіцы (Кюры 1903), 1 па хіміі (Кюры 1911), 5 па літаратуры (Сянкевіч, Рэйман, Мілаш, Шымборская, Такарчук) і 1 прэмія міру (Валенса 1983).

Марыя Складоўская-Кюры атрымала Нобелеўскую прэмію па фізіцы (1903) і хіміі (1911).

Лех Валенса атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1983 годзе як лідар «Салідарнасці».

«Quo Vadis» — раман Генрыка Сянкевіча, лаўрэата Нобелеўскай прэміі па літаратуры (1905).

Рэйман атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры за раман «Сяляне» (Chłopi).

Першую Нобелеўскую прэмію Складоўская-Кюры атрымала па фізіцы ў 1903 годзе.

Віслава Шымборская атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1996 годзе.

Вольга Такарчук атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры за 2018 год.

Марыя Складоўская-Кюры атрымала Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1903 годзе разам з мужам П'ерам Кюры і Анры Бекерэлем за даследаванні радыеактыўнасці. У 1911 годзе атрымала Нобелеўскую прэмію па хіміі за адкрыццё палонію і радыю. Палоній названы ў гонар Польшчы.

Генрык Сянкевіч (1846–1916) атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1905 годзе за ўсю творчасць. Яго найважнейшыя творы: «Quo Vadis» (пра старажытны Рым), «Крыжакі» і Трылогія («Агнём і мячом», «Патоп», «Пан Валадыёўскі») пра войны Рэчы Паспалітай XVII стагоддзя.

Уладзіслаў Рэйман (1867–1925) атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1924 годзе за раман «Сяляне». Твор падзелены на 4 тамы: Восень, Зіма, Вясна, Лета — ён апісвае цэлы год жыцця польскай вёскі.

Генрык Сянкевіч атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1905 годзе за ўсю творчасць.

Рэйман атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1924 годзе за раман «Сяляне» — карціну жыцця польскай вёскі.

Чэслаў Мілаш атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1980 годзе за ўсю творчасць.

Чэслаў Мілаш быў паэтам, эсэістам і перакладчыкам. Атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1980 годзе.

Вольга Такарчук атрымала Нобелеўскую прэмію за 2018 год (абвешчана ў 2019) «за апавядальную ўяву».

«Quo Vadis» — раман пра часы імператара Нерона і пераслед першых хрысціян у старажытным Рыме.

Складоўская-Кюры адкрыла палоній (названы ў гонар Польшчы — Polonia) і радый.

Віслава Шымборская атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1996 годзе за ўсю паэтычную творчасць.

Лех Валенса атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1983 годзе як лідар падпольнай «Салідарнасці» — незалежнага прафсаюза. Важна: «pokojowy» па-польску азначае «мірны», гэта Нобелеўская прэмія міру, а не пасмяротная! Валенса працаваў электрыкам у порце Гданьска.

Чэслаў Мілаш (1911–2004) — паэт і перакладчык. Атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1980 годзе за ўсю літаратурную творчасць — «за паэзію, якая з бескампраміснай яснасцю выражае становішча чалавека ў свеце».

Лех Валенса (нар. 1943) атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1983 годзе як лідар незалежнага прафсаюза «Салідарнасць». Працаваў электрыкам у порце Гданьска.

Віслава Шымборская (1923–2012) атрымала Нобелеўскую прэмію ў 1996 годзе «за паэзію, якая з іранічнай дакладнасцю дазваляе гістарычнаму і біялагічнаму кантэксту праявіцца ў фрагментах чалавечай рэчаіснасці». Памерла 1 лютага 2012 года.

Вольга Такарчук (нар. 1962) атрымала Нобелеўскую прэмію за 2018 год (абвешчана ў 2019) «за апавядальную ўяву». Яе найбольш вядомыя творы: «Бягуны» (Букераўская прэмія 2018) і «Кнігі Якава».

Складоўская-Кюры адкрыла радый і палоній, даследуючы радыеактыўнасць.

Лех Валенса па прафесіі быў электрыкам і працаваў на Гданьскай суднаверфі.

Чэслаў Мілаш атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1980 годзе за сукупнасць творчасці.

Такарчук атрымала Нобелеўскую прэмію «за апавядальную ўяву» (narrative imagination).

Валенса працаваў на Гданьскай суднаверфі, дзе пачаў прафсаюзную дзейнасць.

«Сяляне» — раман Уладзіслава Рэймана, а не Сянкевіча.

Сянкевіч атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1905 годзе за сукупнасць літаратурнай творчасці.

Мілаш быў паэтам і перакладчыкам, спалучаў абедзве галіны творчасці.

Марыя Складоўская-Кюры атрымала Нобелеўскую прэмію па хіміі ў 1911 годзе за адкрыццё палонію і радыю, а таксама за даследаванне металічнага радыю і яго хімічных злучэнняў. Палоній названы ў гонар радзімы Марыі — Польшчы. Радый стаў ключавым у развіцці праменевай тэрапіі раку.

Лех Валенса працаваў электрыкам на Гданьскай суднаверфі. У жніўні 1980 года ўзначаліў забастоўку, з якой вырасла «Салідарнасць» — першы незалежны прафсаюз у савецкім блоку. «Салідарнасць» прывяла да свабодных выбараў і дэмакратыі ў Польшчы.

Чэслаў Мілаш эміграваў з Польшчы ў 1951 годзе — спачатку ў Францыю, потым у ЗША. Яго эсэ «Паняволены розум» (1953) аналізуе ўплыў камунізму на інтэлектуалаў. У эміграцыі жыў больш за 30 гадоў — вярнуўся ў Польшчу пасля падзення камунізму.

Генрык Сянкевіч, акрамя «Quo Vadis», напісаў Трылогію пра войны Рэчы Паспалітай XVII стагоддзя: «Агнём і мячом» (пра паўстанне Хмяльніцкага), «Патоп» (пра шведскі патоп) і «Пан Валадыёўскі» (пра войны з туркамі). «Крыжакі» — раман пра Грунвальдскую бітву (1410).

Нобелеўскую прэмію па фізіцы ў 1903 годзе Складоўская-Кюры атрымала разам з мужам П'ерам Кюры і Анры Бекерэлем.

Жонка Данута Валенса атрымала ўзнагароду ў Осла. Валенса баяўся, што камуністычныя ўлады не дазволяць яму вярнуцца ў Польшчу.

Пяць польскіх нобелеўскіх лаўрэатаў па літаратуры: Сянкевіч (1905), Рэйман (1924), Мілаш (1980), Шымборская (1996), Такарчук (2018).

«Салідарнасць» — незалежны прафсаюз (związek zawodowy), першы такі ў савецкім блоку. Прывёў да свабодных выбараў у Польшчы.

Марыя Складоўская-Кюры назвала адкрыты ёю элемент палоніем (polonium) у гонар сваёй радзімы — Польшчы (лац. Polonia).

«Сяляне» — гэта 4 тамы: Восень, Зіма, Вясна, Лета — яны апісваюць цэлы год жыцця польскай вёскі.

«Pokojowa» азначае «міру» (ад «pokój» = мір). Не блытайце з «pośmiertna» (пасмяротная)! Гэта частая пастка на экзамене.

Самы вядомы верш Шымборскай — «Nic dwa razy się nie zdarza» (Нішто не здараецца двойчы).

«Салідарнасць» прывяла да свабодных выбараў і дэмакратыі ў Польшчы.

Вольга Такарчук атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 2019 годзе (але за 2018 год!) за сукупнасць творчасці, а менавіта «за апавядальную ўяву». Напісала, у прыватнасці, «Бягуны» і «Кнігі Якава».

Сем палякаў атрымалі Нобелеўскую прэмію, але ўсяго прэмій 8 — Марыя Складоўская-Кюры атрымала дзве. Аж 5 прэмій — па літаратуры, што робіць Польшчу адным з лідараў у гэтым.

Віслава Шымборская пісала кароткія, мудрыя вершы, поўныя гумару і іроніі. Яе самы вядомы верш — «Нішто не здараецца двойчы». На нобелеўскай цырымоніі яна жартавала, што аддае перавагу пісанню вершаў, а не прамоў.

Жонка Данута Валенса атрымала Нобелеўскую прэмію міру ад яго імя ў Осла ў 1983 годзе. Валенса баяўся, што камуністычныя ўлады не дазволяць яму вярнуцца ў Польшчу, калі ён выедзе за мяжу.

Марыя Складоўская-Кюры — адзіны чалавек у гісторыі, які атрымаў Нобелеўскія прэміі ў дзвюх розных навуковых галінах: па фізіцы (1903) і па хіміі (1911). Яна таксама адзіная жанчына з дзвюма Нобелеўскімі прэміямі.

Яе цела выпраменьвала радыяцыю праз шматгадовую працу з радыеактыўнымі рэчывамі.

Мілаш пахаваны ў Крыпце Заслужаных у касцёле св. Станіслава (на Скалцы) у Кракаве.

Шымборская не скончыла ўніверсітэт праз недахоп грошай.

Трылогія Сянкевіча: «Агнём і мячом», «Патоп» і «Пан Валадыёўскі».

Бацькі Рэймана хацелі, каб ён стаў святаром, але ён адмовіўся ад гэтага шляху.

Такарчук — аўтарка, у прыватнасці, «Бягуноў» і «Кніг Якава».

Другую Нобелеўскую прэмію Складоўская-Кюры атрымала па хіміі ў 1911 годзе.

«Салідарнасць» была (у гады ваеннага становішча — падпольным) прафсаюзным рухам, які змагаўся за свабоду і дэмакратыю.

Вольга Такарчук — сёмая польская нобелеўская лаўрэатка. Атрымала Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 2019 годзе (за 2018) «за апавядальную ўяву, якая з энцыклапедычнай страсцю прадстаўляе перасячэнне межаў як форму жыцця». Яе найважнейшыя творы: «Бягуны» (прэмія Nike 2008, Man Booker International 2018), «Кнігі Якава», «Вядзі свой плуг праз косці мёртвых».

Віслава Шымборская жыла і тварыла ў Кракаве. Была вядомая сціпласцю і пачуццём гумару. Нобелеўскую прэмію атрымала «за паэзію, якая з іранічнай дакладнасцю дазваляе гістарычнаму і біялагічнаму кантэксту праявіцца ў фрагментах чалавечай рэчаіснасці». Памерла 1 лютага 2012 года ў Кракаве.

Вольга Такарчук атрымала Нобелеўскую прэмію ў 2019 годзе (за 2018 год) «за апавядальную ўяву, якая з энцыклапедычнай страсцю прадстаўляе перасячэнне межаў як форму жыцця». «Бягуны» атрымалі Міжнародную Букераўскую прэмію (2018), а «Кнігі Якава» — манументальны раман пра містыка XVIII стагоддзя Якава Франка.

«Сяляне» Уладзіслава Рэймана (1867–1925) — эпічная карціна польскай вёскі: 4 тамы (Восень, Зіма, Вясна, Лета) паказваюць традыцыі, звычаі і канфлікты вясковай грамады. Твор перакладзены больш чым на 30 моў. Рэйман паказаў штодзённае жыццё, працу на зямлі і адносіны паміж сялянамі і памешчыкамі.

Трылогія Генрыка Сянкевіча — цыкл гістарычных раманаў пра войны Рэчы Паспалітай XVII стагоддзя: «Агнём і мячом» (паўстанне Хмяльніцкага), «Патоп» (шведскае ўварванне), «Пан Валадыёўскі» (войны з туркамі). Гэтыя кнігі «падымалі сэрцы» польскага народа ў часы падзелаў.

«Паняволены розум» (1953) — эсэ Мілаша, якое аналізуе, як камунізм паняволіць розум інтэлектуалаў.

Трылогія Сянкевіча: «Агнём і мячом», «Патоп», «Пан Валадыёўскі» — пра войны Рэчы Паспалітай XVII стагоддзя.

Сям'я Кюры — 5 Нобелеўскіх прэмій: Марыя (2), П'ер (1), дачка Ірэн (1) і яе муж Фрэдэрык Жаліа-Кюры (1).

Мілаш выкладаў у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі ў ЗША. Эміграваў з Польшчы ў 1951 годзе.

«Бягуны» (англ. Flights) Вольгі Такарчук атрымалі Міжнародную Букераўскую прэмію ў 2018 годзе.

Чэслаў Мілаш (1911–2004) нарадзіўся ў Шатэйнях у Літве.

«За ўсю творчасць» прэмію атрымалі: Сянкевіч (1905), Мілаш (1980) і Шымборская (1996). Рэйман — за «Сялян», Такарчук — «за апавядальную ўяву».

«Кнігі Якава» — манументальны раман пра містыка XVIII стагоддзя Якава Франка, больш за 900 старонак.

Чэслаў Мілаш (1911–2004) нарадзіўся ў Шатэйнях у Літве. Раман «Даліна Ісы» апісвае яго дзяцінства ў Літве. Пасля вайны эміграваў у Францыю (1951), потым у ЗША, дзе выкладаў у Каліфарнійскім універсітэце ў Берклі.

Дачка Марыі Складоўскай-Кюры — Ірэн Жаліа-Кюры — таксама атрымала Нобелеўскую прэмію па хіміі ў 1935 годзе (разам з мужам Фрэдэрыкам Жаліа-Кюры). Сям'я Кюры — гэта 5 Нобелеўскіх прэмій: Марыя (2), П'ер (1), Ірэн (1) і Фрэдэрык (1).

Аж трое польскіх нобелеўскіх лаўрэатаў па літаратуры атрымалі ўзнагароду «за ўсю творчасць» (za całokształt twórczości): Сянкевіч (1905), Мілаш (1980) і Шымборская (1996). Рэйман атрымаў яе за канкрэтны раман «Сяляне», а Такарчук — «за апавядальную ўяву».

Лех Валенса пасля атрымання Нобелеўскай прэміі ў 1983 годзе працягнуў барацьбу. У 1989 годзе адбыліся часткова свабодныя выбары, а ў 1990 Валенса стаў першым некамуністычным прэзідэнтам Польшчы. Раней працаваў электрыкам на Гданьскай суднаверфі.

Яна насіла на шыі талісман з радыем, што сур'ёзна паўплывала на яе здароўе.

Сянкевіч сказаў: «Кожны цывілізаваны чалавек мае дзве Айчыны: сваю і Італію».

Такарчук пісала пад псеўданімам Наташа Барадзіна, бо любіла рускую літаратуру.

Твар Рэймана быў адлюстраваны на банкноце наміналам 1 мільён злотых 1991 года.

У Рэймана быў вельмі слабы зрок, што не перашкодзіла яму пісаць.

Шымборская любіла курыць — яе вялікія творы нараджаліся ў цыгарэтным дыме.

Сям'я Сянкевіча брала ўдзел у нацыянальных паўстаннях.

Марыя Складоўская-Кюры (1867–1934), ураджэнка Варшавы, — адзіны чалавек у гісторыі з дзвюма Нобелеўскімі прэміямі ў розных галінах навукі. Першая прэмія (фізіка, 1903) — за даследаванні радыеактыўнасці, разам з мужам П'ерам Кюры. Другая (хімія, 1911) — за адкрыццё палонію (названага ў гонар Польшчы) і радыю. Яе дом-музей знаходзіцца ў Варшаве на вул. Фрэта, 16.

Збігнеў Герберт — адзін з найважнейшых польскіх паэтаў XX стагоддзя. Яго самы знакаміты твор — цыкл вершаў пра «Пана Когіта», філасофскага персанажа, які сутыкаецца з маральнымі дылемамі. Герберт пісаў пра адказнасць, гуманістычную традыцыю і супраціў таталітарызму. Яго неаднаразова называлі кандыдатам на Нобелеўскую прэмію, але ён так яе і не атрымаў. Іншыя важныя зборнікі: «Варвар у садзе», «Рапарт з абложанага Горада».

Польскія Нобелеўскія прэміі размеркаваны нераўнамерна: залатая эра 1903–1924 (тры ўзнагароды), потым 56-гадовы перапынак да Мілаша (1980). У 80-я — дзве прэміі запар (Мілаш 1980, Валенса 1983). Шымборская 1996, а Такарчук 2018 — усяго 8 узнагарод для 7 чалавек.

Марыя Складоўская-Кюры застаецца адзінай жанчынай у гісторыі, якая атрымала дзве Нобелеўскія прэміі. Яна таксама адзіны чалавек, узнагароджаны Нобелеўскімі прэміямі ў дзвюх розных навуковых галінах. Ніхто не паўтарыў гэтага дасягнення. Нарадзілася ў Варшаве ў 1867 годзе, памерла ў Францыі ў 1934.

Валенса атрымаў Нобелеўскую прэмію ў 1983 годзе — праз 2 гады пасля ўвядзення ваеннага становішча генералам Ярузельскім (13 снежня 1981). «Салідарнасць» была забаронена. Прэмія стала сігналам з Осла, што свет бачыць барацьбу палякаў за свабоду. У 1990 годзе Валенса стаў прэзідэнтам.

«За ўсю творчасць» (za całokształt twórczości) Нобелеўскую прэмію атрымалі: Сянкевіч (1905), Мілаш (1980), Шымборская (1996) і фармальна Такарчук («за апавядальную ўяву», 2018). Толькі Рэйман (1924) атрымаў узнагароду за канкрэтны твор — раман «Сяляне».

Валенса атрымаў Нобелеўскую прэмію міру (pokojową), а не пасмяротную (pośmiertną)! Слова «pokojowa» паходзіць ад «pokój» (мір), а не ад «po śmierci» (пасля смерці). Гэта частая пастка на экзамене на Карту паляка — трэба ведаць розніцу.

56 гадоў — ад Рэймана (1924) да Мілаша (1980) — самы доўгі перапынак паміж польскімі Нобелеўскімі прэміямі.

Валенса баяўся, што камуністычныя ўлады не дазволяць яму вярнуцца ў Польшчу — дзейнічала ваеннае становішча (з 13.12.1981).

Збігнеў Герберт (1924–1998), аўтар цыкла пра Пана Когіта, лічыўся адным з самых сур'ёзных кандыдатаў.

Прэмія ў 1983 годзе — праз 2 гады пасля ўвядзення ваеннага становішча генералам Ярузельскім (13 снежня 1981). «Салідарнасць» была забаронена.

Парадак: 1. Кюры — фізіка (1903), 2. Сянкевіч (1905), 3. Кюры — хімія (1911), 4. Рэйман (1924)...

Толькі Уладзіслаў Рэйман (1924) атрымаў Нобелеўскую прэмію за канкрэтны раман — «Сяляне». Астатнія (Сянкевіч, Мілаш, Шымборская) атрымалі яе за ўсю творчасць.

Генрык Сянкевіч (1846–1916) атрымаў Нобелеўскую прэмію па літаратуры ў 1905 годзе за ўсю творчасць, хоць памылкова лічыцца, што за «Quo Vadis», — гэты раман толькі паспрыяў прысуджэнню прэміі. Іншыя важныя творы: гістарычная трылогія «Агнём і мячом», «Патоп», «Пан Валадыёўскі» і «Крыжакі» пра Грунвальдскую бітву.

Марыя Складоўская-Кюры нарадзілася ў Варшаве на вул. Фрэта, дзе цяпер музей. Нобелеўскую прэмію па фізіцы (1903) падзяліла з мужам П'ерам Кюры і Анры Бекерэлем за даследаванні радыеактыўнасці. Нобелеўскую прэмію па хіміі (1911) атрымала самастойна.

Збігнеў Герберт (1924–1998) — паэт, аўтар цыкла пра Пана Когіта — лічыўся адным з самых сур'ёзных кандыдатаў на Нобелеўскую прэмію па літаратуры, але так яе і не атрымаў. Ян Павел II таксама згадваўся як кандыдат на Нобелеўскую прэмію міру.

Распаўсюджанае меркаванне, што Сянкевіч атрымаў Нобелеўскую прэмію за «Quo Vadis», — спрашчэнне. Афіцыйна ўзнагароду ён атрымаў за ўсю творчасць — «Quo Vadis» толькі паскорыў яе прысуджэнне. Яго спадчына ўключае таксама Трылогію і «Крыжакоў».

Вольга Такарчук — веганка і экалагічная актывістка — рэдкасць сярод нобелеўскіх лаўрэатаў. «Бягуны» (англ. Flights) — раман пра падарожжы і намадызм. «Кнігі Якава» — больш чым 900-старонкавая эпапея пра Якава Франка, містыка XVIII стагоддзя з Падолля.

Ян Павел II неаднаразова згадваўся як кандыдат на Нобелеўскую прэмію міру за ўклад у падзенне камунізму і міжрэлігійны дыялог.

У 2018 годзе Нобелеўскую прэмію па літаратуры не прысуджалі праз скандал у Шведскай акадэміі. Узнагароду за 2018 год абвясцілі толькі ў 2019.

Рэйман кінуў семінарыю, падарожнічаў і быў акцёрам, перш чым пачаў пісаць.

Такарчук любіла рускую літаратуру, таму выбрала псеўданім Наташа Барадзіна.

Поўная цытата: «Кожны цывілізаваны чалавек мае дзве Айчыны: сваю і Італію».

Банкноту з выявай Рэймана выпусцілі ў 1991 годзе.

Лех Валенса (нар. 1943), электрык з Гданьска, у 1980 годзе заснаваў НСП «Салідарнасць» — першы незалежны прафсаюз ва Усходнім блоку. Атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1983 годзе. Важна: слова «pokojowy» азначае «мірны» — гэта не пасмяротная прэмія, а прэмія міру. У 1990 годзе выйграў першыя свабодныя прэзідэнцкія выбары. «Салідарнасць» у пікавы момант налічвала 10 мільёнаў членаў і прывяла да свабодных выбараў і дэмакратыі ў Польшчы.